Το πρόγραμμα Τσίπρα σε αριθμούς και δεσμεύσεις – Τι κοστίζει και τι αλλάζει
Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε στη Θεσσαλονίκη ένα ολοκληρωμένο κυβερνητικό σχέδιο, προσπαθώντας να απαντήσει σε ένα ερώτημα που αποκτά πλέον ξεκάθαρο πολιτικό πρόσημο: ποια είναι η εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης για την επόμενη τετραετία;
Η ομιλία της 2ας Σεπτεμβρίου δεν περιορίστηκε σε γενικές διακηρύξεις, αλλά περιλάμβανε συγκεκριμένες εξαγγελίες για μισθούς, ακρίβεια, ηλεκτρικό ρεύμα, φορολογία, υγεία, παιδεία, στέγη, συντάξεις, μεταφορές, περιφερειακή ανάπτυξη, παραγωγή και επενδύσεις.
Το πολιτικό στίγμα του προγράμματος συμπυκνώνεται σε τρεις βασικούς στόχους: περισσότερη παραγωγή, δικαιότερη κατανομή του πλούτου και καλύτερη ζωή για όλους.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: σας έπεισε;
Μισθοί: στα 1.000 ευρώ ο κατώτατος – 1.800 ευρώ ο μέσος
Μία από τις πιο άμεσες δεσμεύσεις αφορά το εισόδημα των εργαζομένων.
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ πρότεινε κατώτατο μισθό 1.000 ευρώ μέσα στο 2027 και έθεσε ως στόχο τον μέσο μισθό πλήρους απασχόλησης στα 1.800 ευρώ μέχρι το τέλος της τετραετίας.
Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης επιστροφή των συλλογικών διαπραγματεύσεων και ενίσχυση των κλαδικών συμβάσεων, συνδέοντας τις αυξήσεις των μισθών με την αύξηση της παραγωγικότητας. Στόχος είναι η ανάκτηση της πραγματικής αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων.
Ακρίβεια: ΦΠΑ 6% στα βασικά προϊόντα
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην καθημερινότητα και στο κόστος του σούπερ μάρκετ.
Η πρόταση προβλέπει μείωση του ΦΠΑ στο 6% για τα βασικά είδη διατροφής και υγιεινής. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, το μέτρο αυτό θα μπορούσε να αποφέρει εξοικονόμηση άνω των 600 ευρώ ετησίως ανά νοικοκυριό.
Παράλληλα, προτείνεται η δημιουργία Ψηφιακού Παρατηρητηρίου Τιμών ανά προϊόν, για την παρακολούθηση της τιμής από την παραγωγή μέχρι το ράφι, καθώς και η θέσπιση ανώτατου περιθωρίου κέρδους σε κάθε κρίκο της αλυσίδας. Ενισχύεται η αυτοτέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η οποία θα παρεμβαίνει όταν οι μειώσεις δεν περνούν στις τελικές τιμές.
Ρεύμα: στόχος για μείωση 30%
Στον τομέα της ενέργειας, η εξαγγελία είναι σαφής: μέση μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30%.
Το πρόγραμμα προβλέπει ελάχιστη εγγυημένη ποσότητα ρεύματος σε σταθερή και προσιτή τιμή για κάθε νοικοκυριό, καθώς και μακροχρόνια συμβόλαια με εγχώρια παραγωγή χαμηλού κόστους. Επιπλέον, προτείνεται η ανάκτηση του στρατηγικού δημόσιου ρόλου της ΔΕΗ, ώστε να λειτουργεί ως εγγυητής ενός βασικού τιμολογίου και ως επενδυτικός πυλώνας για δίκτυα και αποθήκευση ενέργειας.
Μία ακόμη δέσμευση είναι ότι δεν θα διακόπτεται το ρεύμα σε νοικοκυριό που αδυνατεί να πληρώσει.
Δωρεάν αστικές συγκοινωνίες
Από τις εξαγγελίες που αναμένεται να προκαλέσουν συζητήσεις είναι και η πρόταση για δωρεάν μετακίνηση με τα μέσα μαζικής μεταφοράς στις αστικές περιοχές.
Υγεία: +500 ευρώ σε γιατρούς και νοσηλευτές
Στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, το σχέδιο προβλέπει αρχική μέση αύξηση 500 ευρώ τον μήνα στις αποδοχές των γιατρών και των νοσηλευτών.
Προβλέπεται επίσης η δημιουργία ομάδων οικογενειακής υγείας και η καθιέρωση ανώτατου εγγυημένου χρόνου αναμονής για εξετάσεις και προγραμματισμένες επεμβάσεις. Αν ο χρόνος αυτός ξεπεραστεί, ο ασθενής θα εξυπηρετείται αλλού με το κόστος να καλύπτεται από το δημόσιο.
Μηδενική συμμετοχή των συνταξιούχων στα φάρμακα
Για τους συνταξιούχους, η δέσμευση αφορά μηδενική συμμετοχή στη φαρμακευτική δαπάνη. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, το ετήσιο όφελος για έναν μέσο συνταξιούχο θα κυμαίνεται από 360 έως 720 ευρώ, ανάλογα με τη χρήση φαρμάκων.
Εθνικό σύστημα φροντίδας για ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρία
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τη δημιουργία Εθνικού Συστήματος Φροντίδας για ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρία. Προβλέπονται κατ’ οίκον υπηρεσίες από πιστοποιημένους επαγγελματίες, κέντρα ημερήσιας φροντίδας ανά δήμο, καθώς και θεσμική αναγνώριση του συγγενικού προσώπου που αναλαμβάνει τη φροντίδα, με επίδομα και ασφαλιστική κάλυψη.
Παιδεία: +300 ευρώ στους εκπαιδευτικούς και 30.000 προσλήψεις
Μεγάλο μέρος του προγράμματος αφιερώνεται στην εκπαίδευση.
Προβλέπεται αρχική αύξηση 300 ευρώ τον μήνα για τους εκπαιδευτικούς και πρόσληψη 30.000 νέων εκπαιδευτικών. Επιπλέον, προτείνονται δωρεάν προσχολική εκπαίδευση για κάθε παιδί, δωρεάν σχολικά γεύματα για όλους τους μαθητές του δημοτικού, ψυχολόγος σε κάθε σχολικό συγκρότημα, δωρεάν ενισχυτική διδασκαλία μέσα στο δημόσιο σχολείο και μικρότερα τμήματα.
Κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων
Ίσως η πιο ριζική αλλαγή στον τομέα της παιδείας είναι η κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων. Στη θέση τους προτείνεται ένα νέο σύστημα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, το οποίο θα είναι αξιόπιστο και αδιάβλητο και θα λαμβάνει υπόψη τη συνολική σχολική πορεία του μαθητή.
500 ευρώ τον μήνα για φοιτητές της περιφέρειας
Για τους φοιτητές που σπουδάζουν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, προβλέπεται φοιτητική υποτροφία 500 ευρώ τον μήνα, για δέκα μήνες τον χρόνο, η οποία αφορά περίπου 80.000 φοιτητές και φοιτήτριες.
Στέγη: 50.000 νέες προσιτές επιλογές
Στο στεγαστικό, το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία Εθνικού Συστήματος Προσιτής Κατοικίας και την αξιοποίηση δημόσιας και δημοτικής γης, χωρίς πώλησή της. Ο βασικός στόχος είναι 50.000 νέες προσιτές στεγαστικές επιλογές μέσα σε τέσσερα χρόνια.
Προτείνεται η δημιουργία Οργανισμού Κοινωνικά Προσιτής Κατοικίας, η αξιοποίηση κενών κτιρίων και η επιστροφή περισσότερων κατοικιών στη μακροχρόνια μίσθωση. Για τα κλειστά σπίτια προβλέπεται χρηματοδότηση της ανακαίνισής τους, με αντάλλαγμα τη διάθεσή τους για συγκεκριμένο διάστημα με προσιτό ενοίκιο. Οι δήμοι θα μπορούν να περιορίζουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις σε περιοχές όπου εκτοπίζεται η μόνιμη κατοικία.
Προστασία της πρώτης κατοικίας
Προβλέπεται προστασία της πρώτης κατοικίας, διεύρυνση των κριτηρίων ευαλωτότητας και υποχρεωτική συμμετοχή των πιστωτών στις διαδικασίες ρύθμισης. Για τα ευάλωτα νοικοκυριά, προτείνεται η συμμετοχή του δημοσίου στη ρύθμιση, ώστε να επιτευχθεί μια βιώσιμη λύση χρέους.
«Δεύτερη ευκαιρία» για παλιά χρέη
Για δανειολήπτες και εγγυητές που έχασαν περιουσία λόγω δανείων της περιόδου της οικονομικής κρίσης, προτείνεται ένα πλαίσιο «Δεύτερης Ευκαιρίας». Παράλληλα, προβλέπεται ρύθμιση φορολογικών και ασφαλιστικών οφειλών σε 120 δόσεις, με διαγραφή προσαυξήσεων, και δυνατότητα ανάκτησης της φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας.
Φορολογία: κατάργηση τέλους επιτηδεύματος και προκαταβολής φόρου
Στις φορολογικές παρεμβάσεις περιλαμβάνονται διπλασιασμός της έκπτωσης φόρου για οικογένειες με παιδιά, κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για κάθε επιχείρηση και κατάργηση της προκαταβολής φόρου για τις ατομικές επιχειρήσεις. Για τα νομικά πρόσωπα προβλέπεται μείωση της προκαταβολής φόρου.
«Πατριωτική εισφορά» 1% για το πλουσιότερο 1%
Στην αντίπερα όχθη, προτείνεται η «Πατριωτική Εισφορά» για το οικονομικά ισχυρότερο 1% των Ελλήνων, με ετήσια εισφορά 1% επί της καθαρής περιουσίας, σε αντικατάσταση άλλων γενικών επιβαρύνσεων. Η εισφορά συνδέεται με την ολοκλήρωση του περιουσιολογίου, με πρόβλεψη προστασίας των προσωπικών δεδομένων και χρήση του για φορολογικούς ελέγχους.
Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης – επενδύσεις δεκάδων δισεκατομμυρίων
Βασικός πυλώνας του αναπτυξιακού σχεδίου είναι η δημιουργία Εθνικού Ταμείου Σύγκλισης. Προβλέπονται 12 δισ. ευρώ πρωτογενών κεφαλαίων στην τετραετία, ενώ με τη μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων η επενδυτική ικανότητα φτάνει περίπου τα 25 δισ. ευρώ, με δυνατότητα χρηματοδότησης άνω των 50 δισ. ευρώ σε βάθος δεκαετίας. Τα κεφάλαια θα κατευθυνθούν σε υδατική ασφάλεια, φωτοβολταϊκά, μπαταρίες, προσιτή κατοικία, σιδηροδρομικές υποδομές, αγροδιατροφή, κλιματική ανθεκτικότητα και ναυπηγοεπισκευή.
Παραγωγή και βιομηχανία
Η λογική του προγράμματος δεν εξαντλείται σε παροχές. Προβλέπεται νέα βιομηχανική στρατηγική με έμφαση σε φάρμακα, βιοτεχνολογία, ποιοτικά τρόφιμα, ενεργειακό εξοπλισμό, αποθήκευση, ναυτιλιακή τεχνολογία, κρίσιμα υλικά και σύγχρονα δίκτυα. Προτείνεται ενιαίος φορέας βιομηχανικής πολιτικής, ψηφιακή αδειοδότηση με ανώτατο χρόνο 90 ημερών και κέντρα εφαρμοσμένης τεχνολογίας σε κάθε περιφέρεια. (elaszante.blog)
Πέντε υπουργεία φεύγουν από την Αθήνα
Ιδιαίτερα φιλόδοξη είναι η πρόταση αποκέντρωσης. Σε βάθος δεκαετίας προβλέπεται η μεταφορά πέντε υπουργείων εκτός Αττικής:
– Υπουργείο Βιομηχανίας στη Θεσσαλονίκη.
– Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης στη Λάρισα.
– Υπουργείο Τουρισμού στο Ηράκλειο.
– Υπουργείο Νησιωτικής Πολιτικής στη Λέσβο.
– Υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής στην Κοζάνη.
Προβλέπεται επίσης η δημιουργία Ειδικής Ζώνης Αμυντικής Βιομηχανίας στη Θράκη.
Τεχνητή νοημοσύνη με δημόσιες υποδομές
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ξεχωριστό κεφάλαιο για την τεχνητή νοημοσύνη. Προτείνεται δημόσια υποδομή υπολογιστικής ισχύος και δεδομένων, προσβάσιμη σε ερευνητικές ομάδες, νοσοκομεία, σχολεία και μικρές επιχειρήσεις. Παράλληλα, προτείνεται δημόσιο μητρώο για αλγορίθμους που επηρεάζουν τη ζωή των πολιτών, δυνατότητα ανθρώπινης επανεξέτασης αποφάσεων και απαγόρευση της μαζικής βιομετρικής παρακολούθησης σε δημόσιους χώρους.
Κλίμα: 55% λιγότερες εκπομπές έως το 2030
Στην κλιματική πολιτική, οι στόχοι είναι μείωση των εκπομπών κατά 55% έως το 2030, 80% έως το 2040 και κλιματική ουδετερότητα έως το 2050. Προβλέπεται ετήσια λογοδοσία στη Βουλή και εκτίμηση κλιματικών επιπτώσεων για μεγάλες επενδύσεις.
2.300 εποχικοί πυροσβέστες
Στην πολιτική προστασία, προτείνεται η μετατροπή των συμβάσεων των 2.300 εποχικών πυροσβεστών από οκτάμηνες σε δωδεκάμηνες, καθώς και η προστασία του προϋπολογισμού για την πρόληψη.
Νησιά και μικρά χωριά
Για τους κατοίκους μικρών οικισμών προβλέπεται το «Δικαίωμα να μείνεις στον τόπο σου», με κάλυψη μέρους του πρόσθετου κόστους μετακίνησης, ενέργειας και βασικών αγαθών. Το μέτρο αφορά οικισμούς κάτω των 1.000 κατοίκων. Προβλέπονται επίσης κινητές μονάδες υγείας, φαρμακευτική κάλυψη, τακτική συγκοινωνία και στέγαση δημόσιων λειτουργών (γιατρών και εκπαιδευτικών) σε απομακρυσμένες περιοχές.
Θεσσαλονίκη: «Μητρόπολη των Βαλκανίων»
Για τη Θεσσαλονίκη παρουσιάστηκε ξεχωριστό αναπτυξιακό σχέδιο, που περιλαμβάνει επέκταση του μετρό προς τα δυτικά, μητροπολιτικό δίκτυο μετακινήσεων, ενιαία ανάπλαση του παραλιακού μετώπου και καλύτερη διασύνδεση λιμανιού, αεροδρομίου, σιδηροδρόμου και οδικού δικτύου. Η φιλοδοξία είναι η Θεσσαλονίκη να λειτουργήσει ως παραγωγικός και διαμετακομιστικός κόμβος της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Πολιτισμός και δωρεάν πρόσβαση για τους νέους
Στον πολιτισμό, προτείνεται Ψηφιακό Πορτοφόλι Πολιτισμού, που θα παρέχει δωρεάν πρόσβαση σε θέατρο, μουσική, κινηματογράφο, χορό, βιβλία, μουσεία και εικαστικές τέχνες για παιδιά και νέους. Περιλαμβάνονται επίσης η επέκταση των μουσικών και καλλιτεχνικών σχολείων, νέα μουσεία, πολιτιστικές διαδρομές και η δημιουργία Μουσείων Δημοκρατίας και Ολυμπισμού.
Τουρισμός όλο τον χρόνο
Στον τουρισμό, η πρόταση δίνει έμφαση στην αύξηση της αξίας που αφήνει κάθε επισκέπτης στην τοπική οικονομία, και όχι μόνο στον αριθμό των αφίξεων. Προβλέπονται προγράμματα δωδεκάμηνου τουρισμού, ολοκληρωμένοι προορισμοί και ενίσχυση του κοινωνικού τουρισμού.
Το μεγάλο ερώτημα: βγαίνουν οι αριθμοί;
Εδώ βρίσκεται η ουσία της πολιτικής συζήτησης. Το πρόγραμμα παρουσιάστηκε ως κοστολογημένο σχέδιο για την περίοδο 2027-2030. Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, το μεικτό κόστος των μέτρων ανέρχεται σε 7,39 δισ. ευρώ, η καθαρή δαπάνη σε 5,47 δισ. ευρώ και ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος σε 5,60 δισ. ευρώ.
Αυτό είναι το σημείο όπου αναμένεται η σημαντικότερη πολιτική αντιπαράθεση: όχι μόνο αν τα μέτρα ακούγονται ελκυστικά, αλλά αν οι υπολογισμοί είναι ανθεκτικοί, αν οι πόροι μπορούν πράγματι να εξασφαλιστούν και αν ένα τόσο εκτεταμένο σχέδιο μπορεί να εφαρμοστεί εντός των χρονικών ορίων. Γιατί άλλο είναι η εξαγγελία και άλλο η εφαρμογή.
Σας έπεισε;
Ο Αλέξης Τσίπρας επέλεξε αυτή τη φορά να παρουσιάσει ένα πρόγραμμα με αριθμούς και συγκεκριμένες δεσμεύσεις: 1.000 ευρώ κατώτατος μισθός, 1.800 ευρώ μέσος μισθός, ΦΠΑ 6% στα βασικά, 30% χαμηλότεροι λογαριασμοί ρεύματος, 500 ευρώ αύξηση σε γιατρούς και νοσηλευτές, 300 ευρώ στους εκπαιδευτικούς, 30.000 προσλήψεις, μηδενική συμμετοχή των συνταξιούχων στα φάρμακα, δωρεάν αστικές συγκοινωνίες, 500 ευρώ μηνιαία υποτροφία για φοιτητές της περιφέρειας και 50.000 προσιτές στεγαστικές επιλογές.
Ταυτόχρονα, έβαλε στο τραπέζι πολύ μεγαλύτερες διαρθρωτικές αλλαγές: κατάργηση των πανελλαδικών, νέα φορολόγηση της μεγάλης περιουσίας, Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης, αποκέντρωση υπουργείων, ενισχυμένο δημόσιο ρόλο στην ενέργεια και νέα βιομηχανική πολιτική.
Από εδώ και πέρα, ο λόγος περνά στους πολίτες. Είναι ένα πρόγραμμα που απαντά στα καθημερινά προβλήματα ή ένας κατάλογος υπερβολικά φιλόδοξων υποσχέσεων; Μπορούν να χρηματοδοτηθούν και να εφαρμοστούν όλα αυτά χωρίς να διακυβεύεται η δημοσιονομική σταθερότητα;
Και κυρίως: Σας έπεισε το κυβερνητικό πρόγραμμα του Αλέξη Τσίπρα;