Σαν σήμερα, 30 Ιανουαρίου 1823, ανακαλύφθηκε η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Τήνου, ύστερα από θεϊκό όραμα της Αγίας Πελαγίας. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε ορόσημο για την πίστη και την παράδοση του νησιού, οδηγώντας στην ανέγερση του Ναού της Ευαγγελίστριας, που σήμερα αποτελεί κέντρο πανορθόδοξου προσκυνήματος.
Το όραμα και η πρώτη αναζήτηση
Το 1821, κατά την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, η Παναγία εμφανίστηκε σε όνειρο του γέροντα Μιχάλη Πολυζώνη και του ζήτησε να σκάψει στον αγρό του Αντώνη Δοξαρά, κοντά στην πόλη της Τήνου, για να βρει την εικόνα της. Ο μπαρμπα-Μιχάλης, ακολουθώντας την εντολή της, άρχισε να σκάβει, όμως η εικόνα δεν βρέθηκε.
Οι έρευνες και το θαυματουργό σημάδι
Οι ανασκαφές συνεχίστηκαν, αλλά στην αρχή δεν απέδωσαν καρπούς, καθώς το μόνο που εντοπίστηκε ήταν τα ερείπια ενός αρχαίου ναού και ένα ξεροπήγαδο. Σύντομα, όμως, ξέσπασε επιδημία πανώλης στο νησί, γεγονός που ώθησε τους κατοίκους να προχωρήσουν στην ανέγερση ενός μικρού ναού, ως ένδειξη πίστης και ικεσίας προς την Παναγία.
Κατά τη διάρκεια της τελετής θεμελίωσης, συνέβη ένα αξιοσημείωτο γεγονός: το ξεροπήγαδο, που μέχρι τότε ήταν άνυδρο, γέμισε ξαφνικά με καθαρό και δροσερό νερό. Οι παρευρισκόμενοι το θεώρησαν θεϊκό σημάδι και με ακόμη μεγαλύτερο ζήλο συνέχισαν την αναζήτηση της εικόνας.
Η εύρεση της εικόνας και το θαύμα
Στις 30 Ιανουαρίου 1823, ανήμερα της εορτής των Τριών Ιεραρχών, η αξίνα του εθελοντή εργάτη Εμμανουήλ Μάτσα ή Σπανού προσέκρουσε σε ένα ξύλινο αντικείμενο. Με μεγάλη του έκπληξη, συνειδητοποίησε ότι είχε βρει την εικόνα της Παναγίας, η οποία όμως έσπασε στα δύο. Όταν προσπάθησε να ενώσει τα κομμάτια, αυτά κόλλησαν ως εκ θαύματος, ενώ η είδηση διαδόθηκε αστραπιαία σε όλο το νησί.
Πλήθη πιστών συνέρρευσαν στο σημείο για να προσκυνήσουν την εικόνα, ενώ λίγες ημέρες μετά, η πανώλη εξαφανίστηκε από το νησί, γεγονός που θεωρήθηκε επίσης θαύμα.
Η εικόνα της Παναγίας και ο Ναός της Ευαγγελίστριας
Η εικόνα, που απεικονίζει τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, είναι αρχαιοτάτη και ιδιαίτερης καλλιτεχνικής αξίας, αν και έχει υποστεί φθορές από φωτιά και την παραμονή της κάτω από το έδαφος.
Ο Ναός της Ευαγγελίστριας αποτελεί μέχρι σήμερα κορυφαίο προσκυνηματικό προορισμό, προσελκύοντας πιστούς από όλη την Ελλάδα και τον κόσμο, που έρχονται να τιμήσουν τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Τήνου.