Η 25η Μαρτίου έχει καθιερωθεί ως η ημέρα-σύμβολο της Ελληνικής Επανάστασης, όμως η επιλογή της δεν είναι τόσο αυτονόητη όσο φαίνεται με την πρώτη ματιά.
Η πρώτη επίσημη γιορτή της επανάστασης
Σαν σήμερα, στις 25 Μαρτίου 1838, η Ελλάδα τιμά για πρώτη φορά επίσημα την Επανάσταση του 1821. Από τότε, η ημερομηνία αυτή καθιερώθηκε στη συλλογική συνείδηση ως το σύμβολο της εθνικής εξέγερσης και του αγώνα για την ελευθερία.
Γιατί επιλέχθηκε η 25η Μαρτίου
Η επιλογή της συγκεκριμένης ημέρας δεν ήταν τυχαία. Ανήκε στον βασιλιά Όθωνα, ο οποίος με απόφασή του στις 15 Μαρτίου 1838 όρισε την 25η Μαρτίου ως εθνική επέτειο.
Ο βασικός λόγος ήταν ότι η ημερομηνία συμπίπτει με τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, μία από τις σημαντικότερες γιορτές της Ορθοδοξίας. Με αυτόν τον τρόπο, η εθνική επέτειος απέκτησε έντονο θρησκευτικό συμβολισμό, ενισχύοντας το εθνικό φρόνημα.
Τι συνέβη πραγματικά στις 25 Μαρτίου 1821
Η ιστορική αλήθεια δείχνει πως στις 25 Μαρτίου 1821 δεν καταγράφεται κάποιο καθοριστικό πολεμικό γεγονός. Δεν υψώθηκε τότε η σημαία στη Μονή της Αγίας Λαύρας, ούτε ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ορκίζει εκεί τους αγωνιστές, όπως έχει επικρατήσει στη λαϊκή μνήμη.
Η εικόνα αυτή διαδόθηκε κυρίως μέσα από τον γνωστό πίνακα του Θεόδωρου Βρυζάκη «Ο Όρκος της Αγίας Λαύρας», που ενίσχυσε έναν συμβολικό αλλά όχι ιστορικά επιβεβαιωμένο μύθο.
Ο ρόλος του Παλαιών Πατρών Γερμανού
Αξίζει να σημειωθεί πως ο ίδιος ο Παλαιών Πατρών Γερμανός δεν αναφέρει στα απομνημονεύματά του κάποιο τέτοιο γεγονός. Αντίθετα, οι πηγές τον τοποθετούν στην Πάτρα, όπου όρκισε τους επαναστάτες στην Πλατεία Αγίου Γεωργίου.
Πώς δημιουργήθηκε ο μύθος της Αγίας Λαύρας
Με το πέρασμα των χρόνων, ο μύθος της Αγίας Λαύρας ενισχύθηκε μέσα από αφηγήσεις, καλλιτεχνικά έργα και ιστορικές αναπαραστάσεις. Σημαντική ήταν και η συμβολή του Γάλλου περιηγητή Φρανσουά Πουκεβίλ, ο οποίος βοήθησε στη διάδοση αυτής της εικόνας που ρίζωσε βαθιά στη συλλογική μνήμη.
Οι πραγματικές πρώτες ημέρες της επανάστασης
Στην πραγματικότητα, η Επανάσταση είχε ξεκινήσει λίγες ημέρες νωρίτερα, κυρίως στην Πελοπόννησο, όπου οι συνθήκες ήταν πιο ευνοϊκές.
Ο Χουρσίτ Πασάς είχε αποχωρήσει για τα Γιάννενα για να αντιμετωπίσει τον Αλή Πασά, γεγονός που αποδυνάμωσε σημαντικά την οθωμανική παρουσία στην περιοχή.
Στις 21 Μαρτίου ξεκινά η πολιορκία των Καλαβρύτων, τα οποία καταλαμβάνονται από τους Έλληνες στις 26 Μαρτίου. Στις 23 Μαρτίου οι Μανιάτες μαζί με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη καταλαμβάνουν την Καλαμάτα, ενώ την ίδια ημέρα εξεγείρεται και η Βοστίτσα.
Μήπως άλλη ημερομηνία θα ήταν πιο σωστή
Πολλοί ιστορικοί θεωρούν πως η 23η Μαρτίου είναι πιο κοντά στην πραγματική έναρξη της Επανάστασης, καθώς τότε διατυπώθηκε και η πρώτη επίσημη επαναστατική διακήρυξη προς τον έξω κόσμο.
Ωστόσο, η 25η Μαρτίου επικράτησε τελικά ως εθνική επέτειος, γιατί συνδυάζει με ισχυρό τρόπο το εθνικό στοιχείο με το θρησκευτικό συναίσθημα, δημιουργώντας έναν ενιαίο και διαχρονικό συμβολισμό για τον ελληνικό λαό.