Πόσα έχασαν οι συνταξιούχοι από τον τρόπο υπολογισμού των αυξήσεων – Επτά αναλυτικά παραδείγματα
Ακόμη και τα 1.468 ευρώ μικτά ή περίπου 1.057 ευρώ καθαρά φθάνει η σωρευτική απώλεια που προκύπτει για συνταξιούχους από τον μαθηματικό τύπο με τον οποίο υπολογίστηκαν οι αυξήσεις των συντάξεων την περίοδο 2023-2026.
Οι συγκεκριμένες απώλειες αφορούν συνταξιούχους χωρίς προσωπική διαφορά, οι οποίοι στο τέλος του 2022 λάμβαναν από 600 έως 1.200 ευρώ μικτά τον μήνα.
Το αποτέλεσμα προκύπτει από τη σύγκριση των αυξήσεων που χορηγήθηκαν πραγματικά μέσα στην τετραετία με εκείνες που θα είχαν δοθεί εάν οι συντάξεις αναπροσαρμόζονταν κάθε χρόνο αποκλειστικά με βάση τον μέσο ετήσιο πληθωρισμό της προηγούμενης χρονιάς.
Η εισοδηματική απώλεια δεν περιορίζεται στη χαμηλότερη αύξηση μιας μόνο χρονιάς. Μεταφέρεται και διευρύνεται στα επόμενα έτη, καθώς κάθε νέα αναπροσαρμογή υπολογίζεται πάνω στο ποσό της σύνταξης που έχει ήδη διαμορφωθεί από τις προηγούμενες αυξήσεις.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση συνταξιούχου που λάμβανε 1.200 ευρώ μικτά στο τέλος του 2022. Με τις αυξήσεις που εφαρμόστηκαν, η σύνταξή του διαμορφώθηκε το 2026 στα 1.396,48 ευρώ μικτά.
Εάν, όμως, η ετήσια αύξηση ακολουθούσε αποκλειστικά τον μέσο πληθωρισμό του προηγούμενου έτους, η σύνταξή του θα είχε φθάσει στα 1.432,93 ευρώ. Η σημερινή διαφορά ανέρχεται στα 36,45 ευρώ μικτά τον μήνα, ενώ αθροιστικά για ολόκληρη την περίοδο 2023-2026 αγγίζει τα 1.468 ευρώ μικτά.
Μετά την αφαίρεση της εισφοράς υγειονομικής περίθαλψης και του φόρου που αναλογεί σε κάθε έτος, η συνολική απώλεια υπολογίζεται σε περίπου 1.057 ευρώ καθαρά.
Πώς υπολογίζονται σήμερα οι αυξήσεις
Ο ισχύων μηχανισμός συνδέει την ετήσια αύξηση των κύριων συντάξεων με δύο βασικούς οικονομικούς δείκτες: την ανάπτυξη της οικονομίας και τον πληθωρισμό.
Ο συντελεστής της αύξησης αντιστοιχεί στο 50% του αθροίσματος της ετήσιας μεταβολής του ΑΕΠ και της μεταβολής του μέσου ετήσιου Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή κατά το προηγούμενο έτος.
Με βάση αυτόν τον μαθηματικό τύπο, οι κύριες συντάξεις αυξήθηκαν:
- 7,75% το 2023,
- 3% το 2024,
- 2,4% το 2025 και
- 2,4% το 2026.
Οι τέσσερις διαδοχικές αναπροσαρμογές οδήγησαν σε συνολική ονομαστική αύξηση περίπου 16,37% σε σχέση με το ποσό της σύνταξης στο τέλος του 2022.
Τι θα συνέβαινε εάν οι συντάξεις ακολουθούσαν τον πληθωρισμό
Για να υπολογιστεί η εξέλιξη των συντάξεων με ένα σύστημα πλήρους τιμαριθμικής αναπροσαρμογής, λαμβάνεται υπόψη ο μέσος ετήσιος Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή και όχι ο πληθωρισμός ενός συγκεκριμένου μήνα ή ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο μέσος ετήσιος ΓΔΤΚ διαμορφώθηκε ως εξής:
- 9,6% το 2022,
- 3,5% το 2023,
- 2,7% το 2024 και
- 2,5% το 2025.
Επομένως, εάν η αύξηση κάθε Ιανουάριο ήταν ίση με τον μέσο ετήσιο πληθωρισμό της προηγούμενης χρονιάς, οι συντάξεις θα είχαν αυξηθεί:
- κατά 9,6% το 2023,
- κατά 3,5% το 2024,
- κατά 2,7% το 2025 και
- κατά 2,5% το 2026.
Η συνολική αύξηση θα έφθανε έτσι περίπου στο 19,41%, αντί του 16,37% που προέκυψε από τον ισχύοντα μαθηματικό τύπο.
Στο τέλος της τετραετίας, η διαφορά αντιστοιχεί περίπου στο 3,04% της αρχικής σύνταξης του 2022.
Επτά παραδείγματα συντάξεων και απωλειών
- 1. Αρχική σύνταξη 600 ευρώ
Συνταξιούχος που λάμβανε 600 ευρώ μικτά στο τέλος του 2022 παίρνει το 2026 περίπου 698,24 ευρώ μικτά. Εάν είχε εφαρμοστεί πλήρης τιμαριθμική αναπροσαρμογή, η σύνταξή του θα είχε ανέλθει στα 716,47 ευρώ.
Η σημερινή διαφορά είναι 18,23 ευρώ μικτά τον μήνα, ενώ η σωρευτική απώλεια της τετραετίας υπολογίζεται σε περίπου 734 ευρώ μικτά.
Μετά την αφαίρεση της εισφοράς υγείας και του φόρου, η συνολική απώλεια διαμορφώνεται σε περίπου 690 ευρώ καθαρά.
Το σημερινό καθαρό ποσό της σύνταξης είναι 656,35 ευρώ, ενώ με αναπροσαρμογή βάσει του πληθωρισμού θα είχε φθάσει στα 673,48 ευρώ.
- 2. Αρχική σύνταξη 700 ευρώ
Η σύνταξη των 700 ευρώ μικτά του 2022 έχει διαμορφωθεί το 2026 στα 814,62 ευρώ. Με πλήρη τιμαριθμική αναπροσαρμογή θα ανερχόταν στα 835,88 ευρώ.
Η διαφορά ανέρχεται σε 21,26 ευρώ μικτά τον μήνα και σε περίπου 856 ευρώ μικτά συνολικά για την περίοδο 2023-2026.
Έπειτα από τις κρατήσεις και τον φόρο που αντιστοιχεί σε κάθε έτος, η σωρευτική καθαρή απώλεια υπολογίζεται σε περίπου 744 ευρώ.
Η καθαρή σύνταξη ανέρχεται σήμερα στα 761,57 ευρώ, ενώ με βάση τον τιμάριθμο θα είχε φθάσει στα 779,76 ευρώ.
- 3. Αρχική σύνταξη 800 ευρώ
Τα 800 ευρώ μικτά του 2022 έχουν φθάσει το 2026 στα 930,99 ευρώ. Εάν οι αυξήσεις ακολουθούσαν αποκλειστικά τον πληθωρισμό, το ποσό θα είχε διαμορφωθεί στα 955,29 ευρώ.
Η μηνιαία διαφορά είναι 24,30 ευρώ μικτά, ενώ η συνολική μικτή απώλεια της τετραετίας φθάνει περίπου στα 979 ευρώ.
Σε καθαρούς όρους, η σωρευτική απώλεια υπολογίζεται σε περίπου 745 ευρώ. Το καθαρό ποσό της σύνταξης είναι σήμερα 856,52 ευρώ, αντί των 874,79 ευρώ που θα προέκυπταν με πλήρη τιμαριθμική αναπροσαρμογή.
- 4. Αρχική σύνταξη 900 ευρώ
Για σύνταξη 900 ευρώ μικτά στο τέλος του 2022, το ποσό που καταβάλλεται το 2026 είναι περίπου 1.047,36 ευρώ μικτά. Με αναπροσαρμογή αποκλειστικά βάσει του πληθωρισμού θα είχε φθάσει στα 1.074,70 ευρώ.
Η διαφορά ανέρχεται σε 27,34 ευρώ μικτά τον μήνα και περίπου 1.101 ευρώ μικτά αθροιστικά μέσα στην τετραετία.
Μετά τις κρατήσεις και τη φορολογία, η συνολική καθαρή απώλεια εκτιμάται σε περίπου 811 ευρώ.
Το σημερινό καθαρό ποσό είναι 944,03 ευρώ, ενώ στο εναλλακτικό σενάριο θα είχε φθάσει στα 964,39 ευρώ.
- 5. Αρχική σύνταξη 1.000 ευρώ
Η σύνταξη των 1.000 ευρώ μικτά του 2022 διαμορφώθηκε το 2026 στα 1.163,74 ευρώ. Εάν είχε εφαρμοστεί πλήρης τιμαριθμική αναπροσαρμογή, θα ανερχόταν στα 1.194,11 ευρώ.
Η διαφορά φθάνει τα 30,38 ευρώ μικτά τον μήνα. Σε ολόκληρη την τετραετία, η απώλεια υπολογίζεται σε περίπου 1.223 ευρώ μικτά και, μετά τις κρατήσεις και τον φόρο, σε περίπου 881 ευρώ καθαρά.
Η καθαρή σύνταξη ανέρχεται σήμερα στα 1.029,67 ευρώ, ενώ βάσει του τιμαρίθμου θα είχε φθάσει στα 1.051,94 ευρώ.
- 6. Αρχική σύνταξη 1.100 ευρώ
Συνταξιούχος που λάμβανε 1.100 ευρώ μικτά στο τέλος του 2022 παίρνει το 2026 περίπου 1.280,11 ευρώ. Με την εφαρμογή αυξήσεων ίσων με τον πληθωρισμό, η σύνταξή του θα είχε διαμορφωθεί στα 1.313,52 ευρώ.
Η μηνιαία μικτή διαφορά είναι 33,41 ευρώ, ενώ η σωρευτική απώλεια της τετραετίας ανέρχεται σε περίπου 1.346 ευρώ μικτά.
Μετά τις κρατήσεις και τη φορολογία, η καθαρή απώλεια υπολογίζεται σε περίπου 969 ευρώ.
Το καθαρό ποσό της σύνταξης είναι σήμερα 1.114,99 ευρώ, ενώ με πλήρη τιμαριθμική αναπροσαρμογή θα είχε φθάσει στα 1.139,49 ευρώ.
- 7. Αρχική σύνταξη 1.200 ευρώ
Στο υψηλότερο ποσό των παραδειγμάτων καταγράφεται και η μεγαλύτερη διαφορά. Η σύνταξη των 1.200 ευρώ μικτά του 2022 έχει αυξηθεί το 2026 στα 1.396,48 ευρώ.
Εάν οι αυξήσεις ακολουθούσαν πλήρως τον πληθωρισμό, θα είχε φθάσει στα 1.432,93 ευρώ. Η διαφορά είναι 36,45 ευρώ μικτά τον μήνα, με τη συνολική απώλεια της τετραετίας να ανέρχεται σε περίπου 1.468 ευρώ μικτά.
Μετά τις ασφαλιστικές κρατήσεις και τον φόρο κάθε έτους, η σωρευτική καθαρή απώλεια εκτιμάται σε περίπου 1.057 ευρώ.
Για το 2026, το καθαρό ποσό της σύνταξης διαμορφώνεται περίπου στα 1.200,32 ευρώ, ενώ με το σύστημα της πλήρους τιμαριθμικής αναπροσαρμογής θα είχε φθάσει στα 1.227,04 ευρώ.
Οι απώλειες των συνταξιούχων σε πίνακα
Με ποιον τρόπο υπολογίστηκαν τα καθαρά ποσά
Για να προκύψουν τα καθαρά ποσά των συντάξεων και οι αντίστοιχες απώλειες, αφαιρέθηκε αρχικά από τη μικτή κύρια σύνταξη η εισφορά υγειονομικής περίθαλψης, η οποία ανέρχεται σε 6%.
Στη συνέχεια υπολογίστηκε ο φόρος εισοδήματος που αναλογεί σε κάθε έτος. Για το 2023, το 2024 και το 2025 χρησιμοποιήθηκε η φορολογική κλίμακα που ίσχυε σε κάθε αντίστοιχο φορολογικό έτος, ενώ για το 2026 εφαρμόστηκε η νέα κλίμακα που αφορά τα εισοδήματα τα οποία αποκτώνται από την 1η Ιανουαρίου 2026.
Οι υπολογισμοί πραγματοποιήθηκαν ξεχωριστά για κάθε έτος της περιόδου 2023-2026 και για δύο διαφορετικά σενάρια:
- τις αυξήσεις που χορηγήθηκαν πραγματικά με βάση τον ισχύοντα μαθηματικό τύπο και
- τις συντάξεις που θα προέκυπταν εάν η ετήσια αύξηση ήταν ίση με τον μέσο πληθωρισμό του προηγούμενου έτους.
Οι υπολογισμοί αφορούν συνταξιούχο χωρίς προσωπική διαφορά, χωρίς εξαρτώμενα τέκνα και χωρίς άλλα φορολογητέα εισοδήματα.