Μια υπόθεση που σημάδεψε την Ελλάδα της δεκαετίας του ’80, με μια εκτέλεση που προκάλεσε πολιτικές αναταράξεις και μια δήλωση του Ανδρέα Παπανδρέου που συζητήθηκε έντονα για χρόνια.
Η εκτέλεση που συγκλόνισε το Κολωνάκι
Στις 8 Απριλίου 1986, η οργάνωση «Ε.Ο. 17 Νοέμβρη» προχώρησε στη δολοφονία του βιομήχανου Δημήτρη Αγγελόπουλου, ένα γεγονός που προκάλεσε σοκ αλλά και πολιτική ένταση.
Κατά τη διάρκεια των 27 χρόνων δράσης της, η 17Ν είχε τη δυνατότητα να μετατοπίζει την επικαιρότητα με κάθε της ενέργεια. Ωστόσο, η συγκεκριμένη δολοφονία επισκιάστηκε από κάτι άλλο: την έντονη αντίδραση του τότε πρωθυπουργού.
Η δήλωση του Ανδρέα Παπανδρέου προκάλεσε πολιτικό αναβρασμό και συζητήθηκε έντονα, ακόμη και χρόνια αργότερα στη Βουλή, σε αντιπαραθέσεις με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο; Ο ίδιος φέρεται να υπονόησε πως γνώριζε ποιος βρισκόταν πίσω από την οργάνωση.
Ποιος ήταν ο Δημήτρης Αγγελόπουλος
Η οικογένεια Αγγελόπουλου είχε ήδη από νωρίς χαράξει δυναμική πορεία στον επιχειρηματικό κόσμο. Ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος, γεννημένος το 1875 στην Αρκαδία, ξεκίνησε την εμπορία σιδήρου το 1925 μαζί με τους γιους του Δημήτρη, Παναγιώτη και Ιωάννη.
Εξαίρεση αποτέλεσε ο πρωτότοκος Άγγελος Αγγελόπουλος, που ακολούθησε ακαδημαϊκή καριέρα και έγινε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.
Μετά τον θάνατο του πατέρα το 1953, ο Δημήτρης Αγγελόπουλος ανέλαβε τα ηνία της «Χαλυβουργικής» και καθιερώθηκε ως ο βασικός εκφραστής και ηγέτης της οικογενειακής επιχείρησης, οδηγώντας την σε σημαντική ανάπτυξη.
Το πρωινό της δολοφονίας
Το πρωί της Τρίτης 8 Απριλίου 1986, ο 79χρονος επιχειρηματίας κινούνταν πεζός στην οδό Κανάρη, στο Κολωνάκι, όπως συνήθιζε.
Στις 8:50, ένας νεαρός εμφανίστηκε μπροστά του, έβγαλε όπλο από το σακίδιό του και τον πυροβόλησε πέντε φορές. Στη συνέχεια, επιβιβάστηκε σε μοτοσικλέτα που οδηγούσε συνεργός του και εξαφανίστηκαν.
Ο Δημήτρης Αγγελόπουλος μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο, όμως ήταν ήδη αργά.
Ήταν το δεύτερο θύμα της 17Ν στο λεγόμενο «Τρίγωνο του Θανάτου» στο Κολωνάκι, μετά τον εκδότη της «Απογευματινής», Νίκο Μομφεράτο.
Στην προκήρυξή της, η οργάνωση ανέφερε πως ο Αγγελόπουλος στοχοποιήθηκε ως «τυπικός μεγαλο-καπιταλιστής», κατηγορώντας τον ότι άφηνε την επιχείρησή του να καταρρεύσει ενώ μετέφερε κεφάλαια στο εξωτερικό.
Από την πλευρά του, ο Δημήτρης Κουφοντίνας, στο βιβλίο του «Γεννήθηκα 17 Νοέμβρη», έγραψε:
«Ο Δ. Αγγελόπουλος […] έμενε στο Κολωνάκι, στην οδό Κουμπάρη. Κάθε πρωί ερχόταν ο οδηγός του με ένα διαφορετικό αυτοκίνητο κάθε φορά (χρησιμοποιούσε συνήθως ένα Πλίμουθ, ένα Μερσεντές, ένα Χόντα ή ακόμα και ένα Γκλοφ Φολκσβάγκεν) στις 9 και κατευθυνόταν στα κεντρικά γραφεία της Χαλυβουργικής. Δεν θέλαμε να χτυπηθεί ο οδηγός.
Ένα πρωινό συζητούσα ακριβώς αυτό με έναν από τους παλιούς συντρόφους της 17Ν, στην οδό Κανάρη. Πριν από λίγο είχε περάσει το Πλίμουθ του Αγγελόπουλου, με τον οδηγό μόνο μέσα. Δίπλα μας περνούσε ένα γνωστός μεγαλοδικηγόρος, επέστρεφε με μια μικρή σακούλα από ένα ακριβό σούπερ μάρκετ της περιοχής. Απέσπασε στιγμιαία την προσοχή μας και όταν κοιτάξαμε προς την πλατεία είδαμε ταυτόχρονα τον Κόμη (σσ: εννοεί τον Γιάννη Σκανδάλη ο οποίος σκοτώθηκε τον Δεκέμβριο του 1994 σε τροχαίο στο Γύθειο), με το γνωστό αναψοκοκκίνισμα της έντασης, και από την άλλη μεριά του δρόμου ένα νεαρό σύντροφο. Και οι δύο έκαναν έντονα, αλλά διαφορετικά σινιάλα. ”Προσοχή” αλλά και ”Θέλω να μιλήσουμε”. Την ίδια στιγμή περνούσε, ακριβώς από μπροστά μας, με τα πόδια, ο Δ. Αγγελόπουλος.
Η ενέργεια θα γινόταν εκεί, στην οδό Κανάρη, αμέσως μετά την πλατεία Κολωνακίου, με διαφυγή από την οδό Μηλιώνη. Αφήσαμε να περάσουν λίγες ημέρες, επειδή από τις συνεχείς παρατηρήσεις είχαμε γίνει γνωστοί στην περιοχή – είχαμε διασταυρωθεί ακόμα και με ΚΥΠατζήδες που παρακολουθούσαν διπλωμάτες χωρών του ανατολικού μπλοκ».
Το ξέσπασμα του Ανδρέα Παπανδρέου
Ο Δημήτρης Αγγελόπουλος ήταν στενός φίλος του τότε πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος βρισκόταν σε επίσημη επίσκεψη στο Πεκίνο όταν έγινε η δολοφονία.
Η είδηση τον βρήκε σχεδόν αμέσως και η αντίδρασή του ήταν έντονη. Σύμφωνα με τον Βασίλη Κεραμά, επικεφαλής της προσωπικής του ασφάλειας, ο πρωθυπουργός μιλούσε με οργή για τη δράση της 17Ν.
Όταν ρωτήθηκε:
«Ως προς τη δολοφονία, ποιος άραγε νομίζετε ότι βρίσκεται πίσω, κύριε Πρόεδρε;»
Η απάντηση ήταν άμεση:
«Ο Τσεκούρας. Δεν έχω καμιά αμφιβολία πως αυτός είναι ο εγκέφαλος της 17 Νοέμβρη. Αυτός ήταν ο εγκέφαλος τον στρατιωτικού σκέλους τον ΠΑΚ και ήξερε καλά οικονομικά. Το χτύπημα αποσκοπεί στην αποσταθεροποίηση της οικονομίας…».
Ο Ανδρέας Παπανδρέου αναφερόταν στον ακαδημαϊκό Γιάννη Τσεκούρα, παλιό συνεργάτη του από την εποχή του ΠΑΚ και έναν από τους συντάκτες της Διακήρυξης της 3ης Σεπτεμβρίου που οδήγησε στην ίδρυση του ΠΑΣΟΚ.
Οι σχέσεις τους είχαν διαρραγεί ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’70, όταν ο Παπανδρέου προχώρησε σε εσωκομματικές εκκαθαρίσεις.
Παρά τις κατηγορίες που ακούγονταν, ποτέ δεν προέκυψε το παραμικρό στοιχείο που να συνδέει τον Τσεκούρα με τη δράση της 17Ν. Ο ίδιος επανήλθε αργότερα στο ΠΑΣΟΚ και εξελέγη βουλευτής το 2000.
Η περίεργη υπόθεση με το σημείωμα
Πέρα από την πολιτική διάσταση, υπάρχει και ένα ακόμη σκοτεινό στοιχείο στην υπόθεση.
Το 2003, ο Θεόδωρος και η Γιάννα Αγγελοπούλου παρέδωσαν στον τότε πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη ένα ιδιόχειρο σημείωμα του Δημήτρη Αγγελόπουλου, που άνοιξε τον δρόμο για έρευνα σχετικά με εκβιασμούς επιχειρηματιών.
Το σημείωμα, γραμμένο έναν χρόνο πριν από τη δολοφονία, ανέφερε:
«Ο κ. Γρηγόρης Μιχαλόπουλος δημοσιογράφος της Ελ. Ώρας με επισκέφθηκε σήμερα 3/4/ 1985 και ώρα 9.30 π.μ. και μου είπε εμπιστευτικώς ότι: η 17 Νοέμβρη με είχε ως το προσεχές της θύμα ως οικονομικόν παράγοντα, και ότι αυτός που τον ωδήγησαν σε ένα μέρος με κλειστά τα μάτια, επληροφορήθη ότι από τους οικονομικούς παράγοντας στον κατάλογον είναι ο B. Βαρδινογιάννης και ο Δημ. Αγγ. Οτι αυτός επενέβη ότι είναι συγγενής μου και διεγράφην από τον κατάλογον των εκτελέσεων. Κατά πόσον όλα αυτά είνε αληθή, άγνωστον. Ανέφερε όμως μερικές λεπτομέρειες. Οτι εκ της παρακολουθήσεως που έχουν κάνει αυτοί: γνωρίζουν ότι κυκλοφορώ με αυτοκίνητον Honda, γνωρίζουν την τακτικήν μου διαδρομήν καθημερινά. Με διαβεβαίωσε ο κ. Μιχαλόπουλος ότι στο εξής δεν υπάρχει κίνδυνος».
Στην υποσημείωση προστίθεται:
«Ο κ. Μιχαλ. μου έφερε το σημείωμα περί διαγραφής από τον κατάλογον (μυστήριον)».
Η υπόθεση αυτή συνδέθηκε με τον εκδότη της «Ελεύθερης Ώρας», Γρηγόρη Μιχαλόπουλο, ο οποίος αργότερα καταδικάστηκε σε πολυετή κάθειρξη για εκβιασμούς επιχειρηματιών, χρησιμοποιώντας ως απειλή υποτιθέμενες διασυνδέσεις με τη 17Ν.
Ο Μιχαλόπουλος πέθανε το 2013, παραμένοντας μέχρι το τέλος πιστός στις ιδεολογικές του αναφορές.