Η πρόσφατη κίνηση των Ηνωμένων Πολιτειών σχετικά με στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή της Κύπρου επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα των Κατεχομένων. Μέσω μιας νέας ΝΟΤΑΜ, η Ουάσιγκτον απευθύνθηκε αποκλειστικά στη Λευκωσία, αγνοώντας το κατοχικό καθεστώς στα βόρεια του νησιού και αναγνωρίζοντας για ακόμη μία φορά την Κυπριακή Δημοκρατία ως τη μόνη νόμιμη αρχή.
Η ΝΟΤΑΜ των ΗΠΑ που αγνοεί το ψευδοκράτος
Μια ακόμη ισχυρή πολιτική και διπλωματική κίνηση των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στην Τουρκία φαίνεται να εκτυλίσσεται γύρω από την Κύπρο. Η Ουάσιγκτον απευθύνθηκε στη Λευκωσία ζητώντας να δεσμευτεί περιοχή στα βόρεια του νησιού για στρατιωτικές επιχειρήσεις, στο πλαίσιο της επιχείρησης «Επική Οργή» (Operation Epic Fury) που σχετίζεται με δράσεις κατά του Ιράν.
Με την ενέργεια αυτή, οι ΗΠΑ αναγνώρισαν εκ νέου τη νόμιμη κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας και ταυτόχρονα παρέκαμψαν πλήρως το κατοχικό καθεστώς στα Κατεχόμενα.
Η περιοχή επιχειρήσεων στο FIR Λευκωσίας
Ύστερα από το σχετικό αίτημα της αμερικανικής πλευράς, η Κυπριακή Δημοκρατία προχώρησε στην έκδοση της ΝΟΤΑΜ A0332/26. Η ειδοποίηση αυτή αφορά στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ μέσα στην περιοχή ευθύνης του FIR Λευκωσίας.
Η συγκεκριμένη ΝΟΤΑΜ εκδόθηκε στις 13 Μαρτίου και προβλέπεται να παραμείνει σε ισχύ μέχρι τις 12 Απριλίου. Η ζώνη των επιχειρήσεων καθορίζεται μέσω συγκεκριμένων γεωγραφικών συντεταγμένων που καλύπτουν μεγάλο τμήμα τόσο θαλάσσιου όσο και εναέριου χώρου εντός του FIR Λευκωσίας.
Το πολύγωνο που σχηματίζεται εκτείνεται από τις βόρειες ακτές της Κύπρου προς τα ανοιχτά της Ανατολικής Μεσογείου, φτάνοντας κοντά στα όρια του FIR. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται μια ευρεία περιοχή επιχειρησιακής δραστηριότητας για τις αμερικανικές δυνάμεις.
Η νέα στρατηγική συνεργασία ΗΠΑ και Κύπρου
Η κίνηση αυτή έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά σημαντικών εξελίξεων στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Κυπριακής Δημοκρατίας. Κομβικό σημείο υπήρξε η πλήρης άρση του εμπάργκο πώλησης αμυντικού υλικού προς την Κύπρο.
Η διαδικασία αυτή ξεκίνησε σταδιακά το 2020 και σταθεροποιήθηκε με ετήσιες ανανεώσεις, μεταβάλλοντας ουσιαστικά το αμυντικό περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η άρση του εμπάργκο λειτούργησε ως καταλύτης για στενότερη στρατιωτική συνεργασία, δίνοντας τη δυνατότητα στις ΗΠΑ να αξιοποιούν την περιοχή για επιχειρησιακές ανάγκες, ενώ παράλληλα ενισχύεται η σταθερότητα σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη γεωπολιτικά ζώνη.
Η πτήση των F-22 που ενόχλησε την Άγκυρα
Η αλλαγή στάσης των ΗΠΑ στην κυπριακή περιοχή είχε γίνει ιδιαίτερα εμφανής ήδη από το 2022. Τότε, αμερικανικά μαχητικά stealth F-22 Raptor πραγματοποίησαν πτήσεις πάνω από την Αμμόχωστο και την Καρπασία.
Η συγκεκριμένη κίνηση είχε προκαλέσει έντονη αντίδραση από την κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αλλά και από το καθεστώς των Κατεχομένων. Παρ’ όλα αυτά, οι Ηνωμένες Πολιτείες αγνόησαν πλήρως τις διαμαρτυρίες και προχώρησαν σε συνεργασία αποκλειστικά με τη Λευκωσία.
Οι αντιδράσεις της Τουρκίας και το παράνομο κέντρο στην Τύμπου
Η Τουρκία έχει αντιδράσει πολλές φορές απέναντι στον αυξανόμενο «οδικό χάρτη» αμυντικής συνεργασίας μεταξύ ΗΠΑ και Κύπρου. Η Άγκυρα κατηγορεί την Ουάσιγκτον ότι εγκαταλείπει την πολιτική ουδετερότητας που υποστήριζε στο Κυπριακό.
Σε περιπτώσεις όπως η συγκεκριμένη ΝΟΤΑΜ, η Τουρκία συνηθίζει να απαντά εκδίδοντας δικές της παράνομες οδηγίες προς αεροσκάφη που διέρχονται από την περιοχή. Οι οδηγίες αυτές προέρχονται από το παράνομο κέντρο ελέγχου στην Τύμπου (Ercan).
Με αυτόν τον τρόπο, η Άγκυρα επιχειρεί να υποστηρίξει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν έχει δικαιοδοσία στον εναέριο χώρο πάνω από τα Κατεχόμενα και να αμφισβητήσει ακόμη και τις αμερικανικές ασκήσεις.
Η επιλογή των ΗΠΑ να συνεργάζονται μόνο με τη Λευκωσία
Ωστόσο, όπως έχει συμβεί επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια – και ιδιαίτερα τώρα που δεν πρόκειται για απλές στρατιωτικές ασκήσεις αλλά για πραγματικές πολεμικές επιχειρήσεις – οι Ηνωμένες Πολιτείες επιλέγουν να συνεργάζονται αποκλειστικά με τη νόμιμη κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η δέσμευση του εναέριου χώρου από τις αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποιείται σε πλήρη συντονισμό με το Κέντρο Ελέγχου Πτήσεων Λευκωσίας. Αυτό επιβεβαιώνει ότι η Κύπρος αντιμετωπίζεται πλέον από την Ουάσιγκτον ως ένας αξιόπιστος στρατηγικός εταίρος στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Πηγή: TA NEA