Η δεκαετία του 1970 μοιάζει μακρινή, όμως όταν κοιτά κανείς παλιές φωτογραφίες, εντυπωσιάζεται από το πόσο διαφορετικά ήταν τα σώματα των ανθρώπων τότε. Η αλήθεια πίσω από αυτή την εικόνα δεν είναι τόσο προφανής όσο νομίζουμε.
Η καθημερινότητα ενίσχυε τη φυσική δραστηριότητα
Στα τέλη του 20ού αιώνα, η παχυσαρκία ήταν σπάνια εικόνα. Οι άνθρωποι δεν έκαναν δίαιτες για να διατηρηθούν λεπτοί, ούτε ακολουθούσαν αυστηρά προγράμματα άσκησης. Η καθημερινότητά τους όμως απαιτούσε διαρκή κίνηση και μέτρο. Το περπάτημα δεν ήταν άσκηση αλλά ανάγκη. Λίγα σπίτια είχαν περισσότερα από ένα αυτοκίνητα, και οι μετακινήσεις γίνονταν κυρίως με τα πόδια — στο σχολείο, στις δουλειές, στις επισκέψεις. Τα παιδιά έπαιζαν έξω με τις ώρες και το σώμα παρέμενε ενεργό γιατί δεν υπήρχαν πολλές ευκαιρίες για ακινησία.
Η διατροφή βασιζόταν σε πραγματικό φαγητό
Οι συνήθειες μαγειρέματος περιλάμβαναν φρέσκα, απλά υλικά. Φρούτα, λαχανικά, αυγά, γάλα και κρέας κυριαρχούσαν στο καθημερινό μενού. Το φαγητό μαγειρευόταν στο σπίτι, από το μηδέν. Αυτό απαιτούσε κόπο, χρόνο και συμμετοχή, άρα και περισσότερη κίνηση. Οι γλυκές και λιπαρές τροφές υπήρχαν με μέτρο, ενώ οι μερίδες ήταν συγκρατημένες. Δεν έτρωγαν επειδή βαριόντουσαν ή για παρηγοριά. Έτρωγαν όταν πεινούσαν.
Πιο σταθερές διατροφικές συνήθειες
Η κατανάλωση φαγητού είχε σαφή όρια. Οι περισσότεροι ακολουθούσαν τρία γεύματα τη μέρα, χωρίς ενδιάμεσα σνακ. Δεν υπήρχαν ντελίβερι ή άμεση πρόσβαση σε πρόχειρο φαγητό. Ανάμεσα στα γεύματα, το σώμα απλά περίμενε, αφήνοντας το μεταβολισμό να ισορροπήσει χωρίς συνεχείς θερμίδες. Οι μερίδες ήταν μικρές, τα αναψυκτικά σε μικρότερες συσκευασίες και τα fast food σε πολύ πιο ήπιες μορφές από τις σημερινές. Ένα μπέργκερ τότε ήταν απλώς ένα μπέργκερ, όχι μια υπερβολή.
Τα γεύματα δεν συνδυάζονταν με οθόνες
Οι τηλεοράσεις είχαν προγράμματα σε συγκεκριμένες ώρες, κι αυτό περιόριζε την αλόγιστη θέαση. Μετά από λίγη παρακολούθηση, τα παιδιά πήγαιναν έξω να παίξουν. Το φαγητό καταναλωνόταν στο τραπέζι, χωρίς περισπασμούς. Δεν υπήρχε η μόνιμη παρουσία οθονών στην καθημερινή ζωή. Οι άνθρωποι έτρωγαν συγκεντρωμένοι στο φαγητό τους. Σήμερα, τα γεύματα συχνά γίνονται μπροστά από κινητά ή τηλεοράσεις, με αποτέλεσμα να τρώμε μηχανικά.
Το άγχος υπήρχε και τότε, αλλά δεν ήταν συνδεδεμένο με ειδοποιήσεις, ενημερώσεις και συνεχείς συγκρίσεις στα social media. Όταν κάποιος είχε στρες, έβγαινε για περπάτημα, μιλούσε με φίλους ή έκανε κάτι χειρονακτικό. Ο ύπνος ήταν πιο σταθερός, γεγονός που επηρέαζε θετικά και την όρεξη και τη γενικότερη ευεξία.
Η δουλειά περιλάμβανε περισσότερη κίνηση
Οι δουλειές γραφείου, ακόμη και τότε, απαιτούσαν μετακίνηση — από τον ένα όροφο στον άλλο, προς ταχυδρομεία, σκάλες, φακέλους. Η χειρωνακτική εργασία ήταν πολύ συχνότερη — στα εργοστάσια, στα χωράφια, στις κατασκευές. Η άσκηση δεν γινόταν στο γυμναστήριο. Ήταν μέσα στην καθημερινή εργασία.
Η βαρεμάρα οδηγούσε σε δραστηριότητες, όχι σε οθόνες
Δεν υπήρχαν προσωπικές συσκευές. Ούτε κινητά, ούτε τάμπλετ, ούτε social media. Αν κάποιος ένιωθε ανία, έβγαινε έξω, έπιανε κάτι με τα χέρια, πήγαινε μια βόλτα. Η βαρεμάρα οδηγούσε σε δράση, όχι σε ακινησία. Σήμερα, αντίθετα, καθόμαστε ακίνητοι με ένα κινητό στο χέρι, γεμίζοντας τον χρόνο με καθιστική ψυχαγωγία που επιβαρύνει και το σώμα και το μυαλό.
Η αλήθεια είναι απλή: οι άνθρωποι της δεκαετίας του ’70 δεν ήταν πιο δυνατοί ή πιο πειθαρχημένοι. Απλώς ζούσαν σε ένα περιβάλλον που υποστήριζε καλύτερα τον οργανισμό τους. Αντίθετα, σήμερα το περιβάλλον μάς σπρώχνει διαρκώς προς την ακινησία, το υπερεπεξεργασμένο φαγητό και τον συνεχή καταιγισμό πληροφοριών.
Μπορούμε να πάρουμε πίσω κάποιες συνήθειες
Η λύση δεν βρίσκεται στις εξαντλητικές δίαιτες. Βρίσκεται στην αλλαγή περιβάλλοντος και συνηθειών. Περπάτημα, σπιτικό μαγείρεμα, λιγότερα σνακ, μικρότερα πιάτα, φαγητό χωρίς οθόνες, καλύτερος ύπνος και λίγο περισσότερος χρόνος έξω — αυτά είναι τα στοιχεία που έκαναν τη διαφορά τότε και μπορούν να κάνουν τη διαφορά και σήμερα.
Οι άνθρωποι της δεκαετίας του ’70 δεν είχαν μαγικές συνταγές. Ζούσαν έναν πιο απλό, πιο φυσικό και πιο ενεργό τρόπο ζωής. Αν επαναφέρουμε έστω και λίγα από αυτά, μπορούμε να φέρουμε μεγάλες αλλαγές στο σώμα και τη ζωή μας.