Μια νέα επιστημονική μελέτη προκαλεί ανησυχία, καθώς συνδέει μια ευρέως χρησιμοποιούμενη χημική ουσία με εκατομμύρια πρόωρες γεννήσεις και χιλιάδες θανάτους νεογνών σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η χημική ουσία που βρίσκεται παντού
Η χημική ένωση DEHP, που ανήκει στην κατηγορία των φθαλικών ενώσεων, χρησιμοποιείται ευρέως σε καθημερινά προϊόντα όπως πλαστικά, καλλυντικά, απορρυπαντικά και εντομοαπωθητικά.
Η έκθεση σε χημική ουσία που χρησιμοποιείται ευρέως στα πλαστικά φαίνεται να έχει συμβάλει σε περίπου 1,97 εκατομμύρια πρόωρες γεννήσεις και τον θάνατο 74.000 νεογνών το 2018, σύμφωνα με εκτιμήσεις επιστημονικής ομάδας.
Πρόκειται για τη χημική ουσία DEHP, μία από τις φθαλικές ενώσεις που χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων σε οικιακά προϊόντα, καλλυντικά, απορρυπαντικά και εντομοαπωθητικά. Οι ουσίες αυτές έχουν την ιδιότητα να διασπώνται σε πολύ μικρά σωματίδια, τα οποία μπορούν να εισέλθουν στον οργανισμό μέσω της τροφής, του αέρα ή ακόμη και της σκόνης.
Πώς έγινε η έρευνα
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής το NYU Langone Health, προχώρησε στην πρώτη παγκόσμια εκτίμηση που εξετάζει τη σχέση μεταξύ πρόωρων γεννήσεων και έκθεσης στο DEHP.
Για τις ανάγκες της μελέτης, οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα από 200 χώρες και περιοχές για το έτος 2018. Τα στοιχεία προήλθαν από μεγάλες εθνικές έρευνες στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη και τον Καναδά, ενώ σε περιοχές χωρίς διαθέσιμα δεδομένα χρησιμοποιήθηκαν εκτιμήσεις βασισμένες σε προηγούμενες μελέτες.
Παράλληλα, ακολούθησαν την ίδια μεθοδολογία και για μια ακόμη φθαλική ένωση, τη DiNP, η οποία χρησιμοποιείται συχνά ως εναλλακτική του DEHP.
Τα ανησυχητικά ευρήματα
Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό eClinicalMedicine, δείχνουν ότι η έκθεση στο DEHP ενδέχεται να συνέβαλε σε περίπου 1,97 εκατομμύρια πρόωρες γεννήσεις μόνο το 2018. Αυτό αντιστοιχεί σε πάνω από το 8% των συνολικών πρόωρων τοκετών παγκοσμίως.
Επιπλέον, η ίδια έκθεση σχετίζεται με 1,2 εκατομμύρια χρόνια ζωής με αναπηρία, τα οποία αφορούν ασθένειες, τραυματισμούς και άλλες επιπλοκές που προκύπτουν από την πρόωρη γέννηση.
Αντίστοιχοι κίνδυνοι φαίνεται να υπάρχουν και για τη δεύτερη ουσία που εξετάστηκε. Το οικονομικό κόστος που συνδέεται με τις συνέπειες αυτές υπολογίζεται από εκατομμύρια έως και εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια.
Οι περιοχές με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση
Παρότι το DEHP χρησιμοποιείται σχεδόν παντού στον κόσμο, η επίδρασή του δεν είναι ίδια σε όλες τις περιοχές.
Η Μέση Ανατολή και η Νότια Ασία συγκεντρώνουν περίπου το 54% των προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με πρόωρους τοκετούς λόγω της συγκεκριμένης ουσίας. Οι περιοχές αυτές χαρακτηρίζονται από ταχεία ανάπτυξη της βιομηχανίας πλαστικών και υψηλά επίπεδα πλαστικών αποβλήτων.
Την ίδια στιγμή, η Αφρική, που αντιστοιχεί στο 26% των σχετικών προβλημάτων υγείας, εμφανίζει δυσανάλογα υψηλό ποσοστό θανάτων νεογνών σε σχέση με το συνολικό της μερίδιο στις πρόωρες γεννήσεις.
Τα συμπεράσματα της έρευνας
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι υπάρχει ένα εύρος αβεβαιότητας στα δεδομένα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, η πραγματική επίδραση του DEHP μπορεί να είναι έως και τέσσερις φορές μικρότερη από την αρχική εκτίμηση ή ακόμη και ελαφρώς μεγαλύτερη.
Ωστόσο, ακόμη και με τα πιο συντηρητικά σενάρια, τα στοιχεία δείχνουν ότι το πρόβλημα παραμένει σοβαρό και επηρεάζει σημαντικά τη δημόσια υγεία.
Η ανάγκη για πιο αυστηρά μέτρα
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η αποσπασματική ρύθμιση των φθαλικών ενώσεων, δηλαδή η απαγόρευση ή αντικατάσταση μιας ουσίας κάθε φορά, δεν επαρκεί για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.
Όπως σημειώνουν, απαιτείται άμεσα πιο αυστηρή και συνολική εποπτεία όλων των χημικών προσθέτων που χρησιμοποιούνται στα πλαστικά, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις στην υγεία σε παγκόσμιο επίπεδο.