Η αλλαγή ώρας επιστρέφει και φέρνει μαζί της ένα γνώριμο ερώτημα: τελικά χάνουμε ή κερδίζουμε ύπνο και πόσο επηρεάζεται το σώμα μας από αυτή τη μικρή – αλλά όχι τόσο αθώα – μεταβολή;
Αυτή την Κυριακή 29 Μαρτίου, τα ρολόγια προχωρούν μία ώρα μπροστά, σηματοδοτώντας την έναρξη της θερινής ώρας. Παρότι πρόκειται για μια αλλαγή μόλις 60 λεπτών, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά τον οργανισμό, καθώς διαταράσσει τον κιρκαδικό ρυθμό, δηλαδή το εσωτερικό «βιολογικό μας ρολόι» που ρυθμίζει τον ύπνο, την εγρήγορση, τις ορμόνες και τη διάθεση.
Οι περισσότεροι άνθρωποι προσαρμόζονται μέσα σε περίπου μία εβδομάδα. Ωστόσο, υπάρχουν και περιπτώσεις όπου η προσαρμογή μπορεί να πάρει εβδομάδες ή ακόμη και μήνες, ανάλογα με τη βιολογική προδιάθεση του καθενός. Σε αυτό το διάστημα, παρατηρείται αυξημένος κίνδυνος για τροχαία ατυχήματα, καρδιακά επεισόδια και μεταβολές στη διάθεση.
Πώς επηρεάζει η αλλαγή ώρας τον οργανισμό
Η μετακίνηση των δεικτών μία ώρα μπροστά μπορεί να φαίνεται μικρή, όμως στην πράξη επηρεάζει τον ύπνο, τη διάθεση και τη συνολική λειτουργία του οργανισμού.
Χάνουμε μία ώρα ύπνου
Την Κυριακή 29 Μαρτίου, χάνουμε ουσιαστικά μία ώρα ύπνου, ενώ παράλληλα αυξάνεται η διάρκεια της ημέρας, με περισσότερο φως τις απογευματινές ώρες.
Η αλλαγή αυτή γίνεται δύο φορές τον χρόνο. Αν και αρχικά καθιερώθηκε για εξοικονόμηση ενέργειας, σήμερα τίθεται υπό αμφισβήτηση, κυρίως λόγω των επιπτώσεων στην υγεία.
Παρότι η απώλεια μίας ώρας φαίνεται μικρή, οι ειδικοί τονίζουν ότι μπορεί να απορρυθμίσει το σώμα, ειδικά τις πρώτες ημέρες.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Sleep Medicine Reviews, η μετάβαση στη θερινή ώρα συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών προβλημάτων και διαταραχών ύπνου, καθώς επηρεάζει τον κιρκάδιο ρυθμό και την παραγωγή μελατονίνης.
Τι συμβαίνει στο βιολογικό μας ρολόι
Ακόμη και μία ώρα διαφορά είναι αρκετή για να διαταράξει τον κιρκαδικό ρυθμό.
Το «βιολογικό ρολόι» του οργανισμού ελέγχει:
- τον ύπνο
- την εγρήγορση
- την παραγωγή ορμονών
- τη διάθεση
«Οι περισσότεροι άνθρωποι θα πρέπει να μπορούν να προσαρμοστούν και να προσαρμόσουν το σώμα τους μέσα σε μία εβδομάδα, αλλά γνωρίζουμε επίσης ότι υπάρχουν άνθρωποι που δυσκολεύονται να προσαρμόσουν το ρολόι τους και μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες, αν όχι μήνες, για να προσαρμοστεί το βιολογικό τους ρολόι σε μια αλλαγή μόλις μίας ώρας», ανέφερε ο Τζέφρι Κέλου, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο King’s College London, μιλώντας στο Euronews Health.
Οι επιπτώσεις στην υγεία που δεν φαίνονται άμεσα
Η αλλαγή ώρας δεν επηρεάζει μόνο τον ύπνο, αλλά σχετίζεται και με πιο σοβαρές επιπτώσεις.
Έρευνες δείχνουν:
- αύξηση τροχαίων ατυχημάτων (Cell)
- περισσότερα εμφράγματα (DÄ International)
- εντονότερα καταθλιπτικά επεισόδια (Harvard)
Περισσότερο φως αλλά πιο δύσκολος ύπνος
Το περισσότερο φως το απόγευμα είναι ευχάριστο για πολλούς, όμως έχει και μια παγίδα.
Η αυξημένη έκθεση στο φως καθυστερεί την παραγωγή μελατονίνης, της ορμόνης που βοηθά το σώμα να χαλαρώσει και να κοιμηθεί.
Έτσι, γίνεται πιο δύσκολο να αποκοιμηθεί κανείς, ειδικά τις πρώτες ημέρες μετά την αλλαγή. Η πλήρης συσκότιση στο υπνοδωμάτιο μπορεί να βοηθήσει σημαντικά.
Γιατί είναι σημαντικός ο κιρκάδιος ρυθμός
Όταν το βιολογικό ρολόι λειτουργεί σωστά, το σώμα συγχρονίζεται με τον φυσικό κύκλο της ημέρας.
Αντίθετα, όταν διαταράσσεται, έχει συνδεθεί με:
- παχυσαρκία
- καρδιοπάθειες
- διαβήτη τύπου 2
- υψηλή αρτηριακή πίεση
- άνοια
Το μεγάλο ερώτημα για θερινή ή χειμερινή ώρα
Η συζήτηση για την κατάργηση της αλλαγής ώρας συνεχίζεται στην Ευρώπη, χωρίς οριστική απόφαση μέχρι σήμερα.
Πολλοί επιστήμονες προτείνουν να παραμείνει μόνιμα η χειμερινή ώρα, κυρίως λόγω της σημασίας του πρωινού φωτός.
Αν διατηρούνταν η θερινή ώρα όλο τον χρόνο, πολλοί άνθρωποι θα ξεκινούσαν τη μέρα τους στο σκοτάδι για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Το φυσικό φως το πρωί θεωρείται καθοριστικό για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού, ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες.
Τι ισχύει τελικά με την κατάργηση της αλλαγής ώρας
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε αποφασίσει την κατάργηση της αλλαγής ώρας από το 2021, με 410 ψήφους υπέρ και 192 κατά, μετά από πρόταση της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού.
Η απόφαση προέβλεπε ότι:
- οι χώρες που θέλουν μόνιμα θερινή ώρα θα σταματούσαν την αλλαγή τον Μάρτιο
- όσες προτιμούν χειμερινή ώρα, θα άλλαζαν για τελευταία φορά τον Οκτώβριο
Ωστόσο, η απόφαση δεν τέθηκε ποτέ σε πλήρη εφαρμογή, καθώς δεν εγκρίθηκε οριστικά από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών για το ποια ώρα πρέπει να διατηρηθεί (θερινή ή χειμερινή) έχουν καθυστερήσει τη διαδικασία μέχρι σήμερα.
Πηγές: Sleep Medicine Reviews, Cell, DÄ International, Harvard