Η εικόνα της γειτονιάς αλλάζει γρήγορα και όχι προς το καλύτερο, με τα μικρά καταστήματα να δίνουν καθημερινά μάχη επιβίωσης μέσα σε ένα περιβάλλον έντονων πιέσεων.
Σβήνουν τα μικρομάγαζα της γειτονιάς
Κάποτε το περίπτερο ήταν σύμβολο της καθημερινότητας, με το «Ένα λεπτό περιπτερά» του Διονυσίου να το συνοδεύει. Σήμερα όμως, φούρνοι, περίπτερα και μικρά μαγαζιά μοιάζουν να τραγουδούν το «Σβήστε με απ’ τον χάρτη».
Περίπου 1.500 φούρνοι έχουν βάλει λουκέτο σε όλη τη χώρα από το 2022, όταν η ενεργειακή κρίση κορυφώθηκε, σύμφωνα με τη Συντεχνία Αρτοποιών Αθηνών Προαστίων και Περιχώρων. Παράλληλα, τα περίπτερα μειώνονται δραματικά: από περίπου 11.000 το 2010, σήμερα έχουν απομείνει μόλις 4.500 έως 4.700, όπως αναφέρει η Πανελλήνια Ομοσπονδία Μισθωτών Περιπτέρων.
Ακόμα πιο απαισιόδοξη είναι η εικόνα που δίνει η Nielsen IQ, η οποία εκτιμά ότι τα περίπτερα έχουν πέσει περίπου στα 4.200 από σχεδόν 9.900 το 2010.
Την ίδια στιγμή, τα μίνι μάρκετ και τα ψιλικατζίδικα έχουν μειωθεί σχεδόν κατά το ένα τρίτο, από 30.000 σε περίπου 21.000. Αντίθετα, οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ και τα convenience stores που λειτουργούν με franchise επεκτείνονται συνεχώς, καταλαμβάνοντας όλο και μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς.
Ο ενεργειακός εφιάλτης δεν τελειώνει
Η πίεση είναι έντονη και για ζαχαροπλαστεία, αρτοποιεία και πρατήρια ψωμιού. Η Ένωση Επιχειρήσεων Αρτοποιίας Ζαχαροπλαστικής (ΕΕΠΑΖ) αναφέρει ότι μέσα σε μόλις 30 μήνες έχουν κλείσει πάνω από 3.000 καταστήματα.
Ανάλογες δυσκολίες αντιμετωπίζουν και τα μικρά ταβερνάκια, καθώς η εστίαση παρουσιάζει μείωση τζίρου – για πρώτη φορά μετά το 2020 – αλλά και ακόμα μεγαλύτερη πτώση στην κατανάλωση.
Η νέα ενεργειακή αναταραχή, με φόντο τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ, μετά τις εξελίξεις που πυροδότησαν ο Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο Ντόναλντ Τραμπ με τους βομβαρδισμούς στο Ιράν, εντείνει την ανησυχία. Οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις, όπως οι φούρνοι, βρίσκονται ξανά αντιμέτωπες με υπέρογκα κόστη ενέργειας, ενώ θεωρούνται δεδομένες και νέες αυξήσεις στις εισαγόμενες πρώτες ύλες.
Δεν είναι όλα τα μαγαζιά στην ίδια μοίρα
Η εικόνα δεν είναι ίδια για όλους. Υπάρχουν μεγάλες διαφορές μέσα στον ίδιο κλάδο.
Τα περίπτερα που λειτουργούν ως μίνι μάρκετ, ανήκουν σε αλυσίδες ή βρίσκονται σε τουριστικές περιοχές, έχουν εντελώς διαφορετική πορεία από τα μικρά συνοικιακά. Αντίστοιχα, άλλα προβλήματα αντιμετωπίζουν οι οικογενειακοί φούρνοι και άλλα τα καταστήματα franchise που συνδυάζουν καφέ, φαγητό και αρτοσκευάσματα.
Ωστόσο, ακόμα και οι μεγάλοι «παίκτες» εκπέμπουν σήμα κινδύνου. Ο επικεφαλής του ομίλου Βενέτης, Παναγιώτης Μονεμβασιώτης, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Σε πέντε χρόνια δεν θα υπάρχουμε», θέλοντας να δείξει το μέγεθος των πιέσεων που δέχεται ο κλάδος συνολικά.
Η ζήτηση πέφτει και οι τιμές ανεβαίνουν
Στο πλαίσιο συνεργασίας της Βενέτης με την αλυσίδα Coffee Lab, οι εκπρόσωποι των εταιρειών περιέγραψαν μια αγορά γεμάτη αβεβαιότητα.
Ο Π. Μονεμβασιώτης εξήγησε ότι η εστίαση περνά μία από τις πιο δύσκολες φάσεις των τελευταίων ετών, λόγω της ενεργειακής κρίσης, των αυξήσεων στις πρώτες ύλες και της μείωσης της κατανάλωσης, καθώς οι καταναλωτές δεν αντέχουν τις υψηλές τιμές.
Η κατάσταση είναι πιο έντονη σε προϊόντα όπως η σοκολάτα, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις έχει σχεδόν τριπλασιαστεί τα τελευταία δύο χρόνια.
«Έχει χαθεί ο τζίρος και το ενδιαφέρον των καταναλωτών για τη σοκολάτα», τόνισε, εκτιμώντας ότι θα χρειαστεί χρόνος για να επανέλθει η αγορά.
Ακριβός καφές και πιέσεις στον κλάδο
Δύσκολη είναι η κατάσταση και στην αγορά του καφέ, όπου οι αυξήσεις τιμών είναι επίσης σημαντικές.
Η Ελληνική Ένωση Καφέ αντιδρά στην επαναφορά του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους, τονίζοντας ότι «εξαντλεί τις αντοχές των επιχειρήσεων». Όπως επισημαίνουν, από το 2021 οι επιχειρήσεις του κλάδου αντιμετωπίζουν συνεχείς αυξήσεις στο κόστος λειτουργίας και στις πρώτες ύλες, χωρίς να μπορούν να μετακυλήσουν το βάρος στους καταναλωτές.
Και εδώ, ο φόβος για νέα λουκέτα είναι υπαρκτός, ειδικά για τις μικρότερες επιχειρήσεις.
Δεν βρίσκουν προσωπικό
Ένα ακόμα σοβαρό πρόβλημα είναι η έλλειψη προσωπικού, ειδικά σε απαιτητικά επαγγέλματα όπως αυτό του αρτοποιού.
«Ψυχορραγούν τα καταστήματα της εστίασης, φούρνοι κλείνουν, οι νέοι δεν ασχολούνται. Ο κλάδος φαίνεται ότι έχει πρόβλημα. Αν δεν εφεύρουμε τον αρτοποιό του μέλλοντος, θα φτάσουμε να τρώμε ψωμί από την Κίνα τριών μηνών από τα σούπερ μάρκετ», είπε χαρακτηριστικά.
Αν αυτή είναι η εικόνα από έναν από τους μεγαλύτερους επιχειρηματίες του χώρου, γίνεται εύκολα αντιληπτό πόσο δύσκολη είναι η κατάσταση για τους μικρούς επαγγελματίες.
Η μάχη επιβίωσης συνεχίζεται
Οι μικροί αρτοποιοί και ζαχαροπλάστες διαφοροποιούν τη θέση τους από τις μεγάλες επιχειρήσεις. Όπως αναφέρουν, δεν τους εκπροσωπούν οι εκτιμήσεις για 3.000 λουκέτα, υποστηρίζοντας ότι με βάση τα δικά τους στοιχεία έχουν κλείσει περίπου 800 οικογενειακοί φούρνοι.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, παραμένει σκληρή για όλους.
«Κλαίνε οι χήρες (οι φούρνοι της γειτονιάς και τα μικρομάγαζα), κλαίνε και οι παντρεμένες (τα franchise και οι αλυσίδες)».
Και για τους καταναλωτές, το μόνο βέβαιο είναι ότι έρχονται νέες αυξήσεις, είτε με πλαφόν είτε χωρίς.