Τι είναι η πλασμαφαίρεση στην οποία φέρεται να υποβλήθηκε ο Γιώργος Μαζωνάκης πριν από την ανακοπή
Τι είναι το πλάσμα του αίματος, πώς πραγματοποιείται η διαδικασία και σε ποιες σοβαρές παθήσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί
Σοκ έχει προκαλέσει ο θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη, ο οποίος έφυγε αιφνιδιαστικά από τη ζωή σε ηλικία 54 ετών, βυθίζοντας στη θλίψη τους ανθρώπους του καλλιτεχνικού κόσμου και τους χιλιάδες θαυμαστές του.
Σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες που επικαλέστηκε το Live News του MEGA, ο τραγουδιστής είχε μεταβεί σε ιδιωτική μονάδα στο Κολωνάκι και φέρεται να ετοιμαζόταν να υποβληθεί σε διαδικασία πλασμαφαίρεσης.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, μετά την τοποθέτηση φλεβοκαθετήρα αισθάνθηκε ξαφνική αδιαθεσία και υπέστη ανακοπή. Δεν έχει διευκρινιστεί επισήμως εάν η θεραπευτική διαδικασία είχε ήδη αρχίσει ούτε εάν είχε χορηγηθεί οποιοδήποτε φάρμακο ή υγρό.
Ο 54χρονος μεταφέρθηκε επειγόντως στο νοσοκομείο «Ελπίς», όπου οι γιατροί συνέχισαν τις προσπάθειες ανάνηψης, χωρίς όμως να καταφέρουν να τον επαναφέρουν. Ο Γιώργος Μαζωνάκης κατέληξε έπειτα από καρδιακή ανακοπή.
Η πληροφορία για τη θεραπεία έφερε στο επίκεντρο το ερώτημα τι ακριβώς είναι η πλασμαφαίρεση, πώς γίνεται και σε ποιες περιπτώσεις μπορεί να εφαρμοστεί.
Τι είναι η πλασμαφαίρεση
Η πλασμαφαίρεση, όταν εφαρμόζεται θεραπευτικά, είναι γνωστή και ως θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος (Therapeutic Plasma Exchange – TPE).
Πρόκειται για μια εξειδικευμένη ιατρική διαδικασία κατά την οποία το αίμα του ασθενούς περνά μέσα από ειδικό εξωσωματικό κύκλωμα. Εκεί το πλάσμα διαχωρίζεται από τα κυτταρικά στοιχεία του αίματος και απομακρύνεται.
Στη συνέχεια, τα ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια επιστρέφουν στον ασθενή μαζί με ειδικό υγρό αντικατάστασης.
Στόχος της θεραπείας δεν είναι ένας γενικός «καθαρισμός» ή μια αόριστη «αποτοξίνωση» του οργανισμού. Η διαδικασία αποσκοπεί στην απομάκρυνση συγκεκριμένων ουσιών που κυκλοφορούν στο πλάσμα και μπορούν να προκαλούν ή να επιδεινώνουν μια νόσο.
Μεταξύ αυτών των ουσιών μπορεί να περιλαμβάνονται παθολογικά αυτοαντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα και συγκεκριμένες πρωτεΐνες.
Τι είναι το πλάσμα του αίματος
Το ανθρώπινο αίμα αποτελείται από τα ερυθρά αιμοσφαίρια, τα λευκά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια, τα οποία κυκλοφορούν μέσα σε ένα υγρό τμήμα που ονομάζεται πλάσμα.
Το πλάσμα αποτελείται σε μεγάλο ποσοστό από νερό και περιέχει πρωτεΐνες, ηλεκτρολύτες, ορμόνες, θρεπτικά συστατικά, παράγοντες πήξης και αντισώματα.
Σε ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα, το ανοσοποιητικό σύστημα παράγει αντισώματα τα οποία, αντί να προστατεύουν τον οργανισμό, στρέφονται εναντίον των δικών του κυττάρων ή ιστών.
Αυτά τα παθολογικά αντισώματα μπορεί να προκαλέσουν βλάβες στα νεύρα, στους νεφρούς, στα αγγεία, στους μύες, στους πνεύμονες ή σε άλλα όργανα. Με την πλασμαφαίρεση επιδιώκεται η γρήγορη μείωσή τους στην κυκλοφορία του αίματος.
Πώς πραγματοποιείται η θεραπεία
Κατά τη διάρκεια της πλασμαφαίρεσης, το αίμα αφαιρείται σταδιακά από τον ασθενή και περνά μέσα από ειδικό μηχάνημα εξωσωματικής κυκλοφορίας.
Το μηχάνημα διαχωρίζει το πλάσμα από τα κυτταρικά στοιχεία. Τα κύτταρα του αίματος επιστρέφουν στον οργανισμό, ενώ το πλάσμα που αφαιρέθηκε αντικαθίσταται με το κατάλληλο υγρό.
Ως υγρό υποκατάστασης χρησιμοποιείται συνήθως διάλυμα λευκωματίνης. Σε συγκεκριμένες παθήσεις ή κλινικές συνθήκες μπορεί να χρειαστεί πλάσμα από δότη.
Η επιλογή εξαρτάται από τη διάγνωση, τις ανάγκες του ασθενούς και τους κινδύνους που πρέπει να ληφθούν υπόψη από την ιατρική ομάδα.
Η διάρκεια κάθε συνεδρίας καθορίζεται από παράγοντες όπως το σωματικό βάρος, ο συνολικός όγκος του πλάσματος που πρέπει να ανταλλαχθεί και η γενικότερη κατάσταση του ασθενούς.
Σε αρκετές περιπτώσεις δεν αρκεί μία μόνο εφαρμογή και χρειάζεται να πραγματοποιηθούν επαναλαμβανόμενες συνεδρίες.
Αυτό συμβαίνει επειδή η πλασμαφαίρεση αφαιρεί τις παθολογικές ουσίες που κυκλοφορούν ήδη στο αίμα, αλλά δεν εμποδίζει από μόνη της τον οργανισμό να παράγει νέα παθολογικά αντισώματα.
Σε ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται
Η θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος εφαρμόζεται σε επιλεγμένες περιπτώσεις σοβαρών νευρολογικών, αιματολογικών και αυτοάνοσων νοσημάτων.
Στη νευρολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο σύνδρομο Guillain-Barré, μια οξεία πάθηση κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στα περιφερικά νεύρα.
Εφαρμόζεται επίσης σε σοβαρές εξάρσεις της βαριάς μυασθένειας, όπου παθολογικά αντισώματα διαταράσσουν τη μετάδοση των νευρικών σημάτων προς τους μύες, προκαλώντας αδυναμία.
Στην αιματολογία, η θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος αποτελεί βασική αντιμετώπιση για την επίκτητη θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα, γνωστή και ως TTP.
Πρόκειται για μια δυνητικά απειλητική για τη ζωή κατάσταση, η οποία συνδέεται με τον σχηματισμό μικρών θρόμβων στα αγγεία και με σημαντική μείωση των αιμοπεταλίων.
Η πλασμαφαίρεση μπορεί ακόμη να χρησιμοποιηθεί στην anti-GBM νόσο, η οποία είναι γνωστή ως σύνδρομο Goodpasture όταν προσβάλλει τους νεφρούς και τους πνεύμονες.
Υπάρχουν και άλλες επιλεγμένες παθήσεις στις οποίες η μέθοδος μπορεί να κριθεί απαραίτητη, εφόσον κυκλοφορούν στο αίμα παθολογικές πρωτεΐνες ή αντισώματα που μπορούν να απομακρυνθούν με τη συγκεκριμένη διαδικασία.
Ποια είναι η διαφορά από την πλασμακάθαρση
Η πλασμακάθαρση διαφέρει από την κλασική θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος, παρότι και στις δύο διαδικασίες το πλάσμα διαχωρίζεται από τα κύτταρα του αίματος.
Στην πλασμακάθαρση, το πλάσμα δεν απορρίπτεται απαραιτήτως. Αντίθετα, μπορεί να περάσει μέσα από ειδικά φίλτρα ή συστήματα προσρόφησης, ώστε να συγκρατηθούν συγκεκριμένες ανεπιθύμητες ουσίες.
Μετά την επεξεργασία, το καθαρισμένο πλάσμα μπορεί να επιστρέψει στον ίδιο τον ασθενή μαζί με τα κυτταρικά στοιχεία.
Πρόκειται για μια περισσότερο επιλεκτική προσέγγιση, καθώς επιδιώκεται η απομάκρυνση συγκεκριμένων μορίων χωρίς να χρειάζεται να αντικατασταθεί ολόκληρη η ποσότητα του πλάσματος.
Στις σχετικές τεχνικές περιλαμβάνεται η ανοσοπροσρόφηση, κατά την οποία ειδικές στήλες δεσμεύουν ανοσοσφαιρίνες ή επιλεγμένα αντισώματα.
Μία ακόμη τεχνική είναι η διπλή διήθηση πλάσματος (DFPP), όπου το πλάσμα περνά διαδοχικά από φίλτρα για να απομακρυνθούν μεγαλύτερα ανεπιθύμητα μόρια.
Η επιλογή ανάμεσα στην ανταλλαγή πλάσματος και στην πλασμακάθαρση εξαρτάται από την πάθηση, τον θεραπευτικό στόχο και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς.
Πώς επιδρά στον οργανισμό
Το σημαντικότερο πλεονέκτημα της πλασμαφαίρεσης είναι ότι μπορεί να μειώσει σχετικά γρήγορα τη συγκέντρωση παθολογικών ουσιών που βρίσκονται ήδη στην κυκλοφορία.
Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε οξείες ή ταχέως εξελισσόμενες καταστάσεις, στις οποίες απαιτείται άμεση παρέμβαση.
Η δράση της είναι συχνά ταχύτερη από εκείνη φαρμάκων που χρειάζονται ημέρες ή εβδομάδες για να περιορίσουν την ανεπιθύμητη δραστηριότητα του ανοσοποιητικού συστήματος.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, πάντως, δεν αποτελεί οριστική θεραπεία. Συνδυάζεται συχνά με κορτικοστεροειδή, ανοσοκατασταλτικά, μονοκλωνικά αντισώματα ή άλλες αγωγές που περιορίζουν την παραγωγή των παθολογικών αντισωμάτων.
Οι πιθανοί κίνδυνοι και οι παρενέργειες
Η πλασμαφαίρεση θεωρείται γενικά ασφαλής όταν πραγματοποιείται από εξειδικευμένη ιατρική ομάδα, σε κατάλληλα οργανωμένο χώρο και με συνεχή παρακολούθηση.
Όπως κάθε εξωσωματική θεραπεία, ωστόσο, μπορεί να συνοδεύεται από ανεπιθύμητες ενέργειες και επιπλοκές.
Μεταξύ των συχνότερων είναι η πτώση της αρτηριακής πίεσης, η ζάλη, η αδυναμία και η αίσθηση κρύου.
Μπορούν επίσης να εμφανιστούν διαταραχές στα επίπεδα ασβεστίου, εξαιτίας της χρήσης αντιπηκτικών ουσιών όπως το κιτρικό κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.
Πιθανές είναι και οι επιπλοκές που σχετίζονται με τη φλεβική πρόσβαση, όπως αιμάτωμα, αιμορραγία ή λοίμωξη. Ο κίνδυνος μπορεί να είναι μεγαλύτερος όταν απαιτείται η τοποθέτηση κεντρικού φλεβικού καθετήρα.
Κατά την ανταλλαγή πλάσματος ενδέχεται, μαζί με τις ανεπιθύμητες ουσίες, να απομακρυνθούν και χρήσιμες πρωτεΐνες, μεταξύ των οποίων ανοσοσφαιρίνες και παράγοντες πήξης.
Όταν χρησιμοποιείται πλάσμα δότη ως υγρό αντικατάστασης, υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο αλλεργικής ή άλλης αντίδρασης.
Γιατί δεν είναι το ίδιο με την αιμοκάθαρση
Η πλασμαφαίρεση και η αιμοκάθαρση συγχέονται συχνά, επειδή και στις δύο περιπτώσεις το αίμα περνά μέσα από ένα εξωσωματικό κύκλωμα. Ο σκοπός τους, όμως, είναι εντελώς διαφορετικός.
Η αιμοκάθαρση εφαρμόζεται κυρίως σε ασθενείς με σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια. Απομακρύνει μεταβολικά απόβλητα, περίσσεια υγρών και ηλεκτρολύτες που οι νεφροί αδυνατούν να αποβάλουν αποτελεσματικά.
Η πλασμαφαίρεση στοχεύει σε συγκεκριμένα παθολογικά συστατικά που βρίσκονται μέσα στο πλάσμα, όπως αντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα και πρωτεΐνες.
Ούτε η πλασμαφαίρεση ούτε η πλασμακάθαρση αποτελούν μεθόδους γενικής «αποτοξίνωσης» για υγιείς ανθρώπους. Είναι στοχευμένες ιατρικές θεραπείες, οι οποίες εφαρμόζονται όταν υπάρχει συγκεκριμένη διάγνωση και σαφής θεραπευτική ένδειξη.
Μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, δεν μπορεί να θεωρηθεί αποδεδειγμένο ότι πράγματι υποβλήθηκε σε πλασμαφαίρεση ή ότι η συγκεκριμένη διαδικασία συνδέεται με την ανακοπή που υπέστη.