Πριν καλά καλά ξεκινήσει η περίοδος θέρμανσης, η ακρίβεια επιστρέφει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση, καθώς οι ανατιμήσεις στην ενέργεια περνούν ήδη στο πετρέλαιο και στους λογαριασμούς, με τον κίνδυνο να μεταφερθούν ξανά στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Την ίδια ώρα, η νέα άνοδος των επιτοκίων δημιουργεί πρόσθετη επιβάρυνση για όσους έχουν δάνεια και βλέπουν τις μηνιαίες δόσεις τους να αυξάνονται.
Πετρέλαιο και φυσικό αέριο ανεβάζουν ξανά το κόστος
Ο χειμώνας πλησιάζει με τις διεθνείς τιμές της ενέργειας να κινούνται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Το πετρέλαιο βρίσκεται πλέον μία ανάσα από τα 110 δολάρια το βαρέλι, ενώ το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο κινείται κοντά στα 80 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Παράλληλα, οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας καταγράφουν νέες απότομες αυξήσεις.
Η νέα ένταση στη Μέση Ανατολή, οι αυξημένοι κίνδυνοι για τις θαλάσσιες μεταφορές αλλά και η συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία δημιουργούν ένα εξαιρετικά εύθραυστο περιβάλλον. Αρκεί μία ακόμη σοβαρή διαταραχή στην προσφορά για να προκαλέσει νέο κύμα ανατιμήσεων, σε μία περίοδο κατά την οποία νοικοκυριά και επιχειρήσεις βρίσκονται ήδη αντιμέτωπα με παρατεταμένες πληθωριστικές πιέσεις.
Στα 1,90 ευρώ το πετρέλαιο θέρμανσης
Το πρώτο μεγάλο τεστ για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς έρχεται στις 15 Οκτωβρίου, όταν ξεκινά η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης.
Με βάση τα σημερινά δεδομένα στις διεθνείς αγορές, η μέση τιμή εκκίνησης σε πανελλαδικό επίπεδο υπολογίζεται ότι θα ξεπεράσει τα 1,90 ευρώ το λίτρο. Μάλιστα, δεν αποκλείεται να κινηθεί ακόμη πιο κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο, εφόσον συνεχιστεί η ανοδική πορεία του αργού πετρελαίου.
Για ένα νοικοκυριό που θα χρειαστεί να παραγγείλει 1.000 λίτρα, το συνολικό κόστος μπορεί να φτάσει περίπου στα 1.900 ευρώ, εφόσον διατηρηθούν οι σημερινές συνθήκες.
Η διαφορά σε σχέση με την έναρξη της περυσινής περιόδου είναι μεγάλη, καθώς αντίστοιχη ποσότητα πετρελαίου κόστιζε περίπου 1.100 ευρώ. Πρόκειται δηλαδή για μία επιβάρυνση που μπορεί να αγγίξει ακόμη και τα 800 ευρώ μόνο για μία παραγγελία.
Φόβοι για νέα εκτίναξη στο φυσικό αέριο
Ακόμη πιο δύσκολη μπορεί να γίνει η κατάσταση στο φυσικό αέριο. Παράγοντες της ενεργειακής αγοράς εκτιμούν ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο το TTF να κινηθεί προς τα 110 ευρώ ανά μεγαβατώρα, εάν αυξηθεί σημαντικά η ζήτηση για θέρμανση και ταυτόχρονα δεν υπάρξει αποκλιμάκωση των πολεμικών μετώπων.
Η άνοδος του φυσικού αερίου επηρεάζει άμεσα και τη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η τιμή του ρεύματος έφτασε ήδη στα 183,60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ η μέση τιμή κατά τις πρώτες ημέρες του Σεπτεμβρίου καταγράφηκε περισσότερο από 17% υψηλότερα σε σχέση με τον Αύγουστο.
Οι ενεργειακές ανατιμήσεις, επομένως, έχουν αρχίσει ήδη να περνούν στην οικονομία και δεν αποτελούν πλέον απλώς ένα δυσμενές σενάριο για τους επόμενους μήνες.
Ο πληθωρισμός πιέζει τις βασικές ανάγκες των νοικοκυριών
Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα επιταχύνθηκε στο 3,8% τον Αύγουστο, έναντι 3,4% τον Ιούλιο, με τις σημαντικότερες αυξήσεις να καταγράφονται σε κατηγορίες δαπανών που δύσκολα μπορεί να περιορίσει μία οικογένεια.
Η στέγαση έγινε ακριβότερη κατά 9,7% μέσα σε έναν χρόνο, ενώ οι μεταφορές παρουσίασαν αύξηση 7,7%.
Ακόμη μεγαλύτερες είναι οι αυξήσεις στα ενεργειακά προϊόντα. Το φυσικό αέριο κατέγραψε άνοδο 40,2%, το πετρέλαιο θέρμανσης αυξήθηκε κατά 53,2%, το ντίζελ κίνησης κατά 30,6% και η βενζίνη κατά 15,3%.
Οι αυξήσεις συνεχίστηκαν μάλιστα και σε μηνιαία βάση. Από τον Ιούλιο έως τον Αύγουστο, το φυσικό αέριο ανατιμήθηκε κατά 13,5%, ενώ το ηλεκτρικό ρεύμα κατέγραψε αύξηση 1,5%.
Η ακρίβεια στην ενέργεια περνά ξανά στα τρόφιμα
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στους λογαριασμούς ρεύματος, στο πετρέλαιο ή στα καύσιμα. Η ενέργεια αποτελεί βασικό μέρος του κόστους σχεδόν σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και διακίνησης προϊόντων.
Η αύξηση των ενεργειακών τιμών ανεβάζει τα έξοδα μεταφοράς, ψύξης και παραγωγής, ενώ επηρεάζει το κόστος των συσκευασιών αλλά και τη λειτουργία των καταστημάτων και των επιχειρήσεων.
Έτσι, μία νέα ενεργειακή ανατίμηση μπορεί να μεταφερθεί σταδιακά, και με κάποια χρονική καθυστέρηση, στις τελικές τιμές των τροφίμων και άλλων βασικών ειδών διαβίωσης.
Ο μεγαλύτερος φόβος για τους επόμενους μήνες είναι επομένως η δημιουργία ενός νέου κύκλου αυξήσεων, στον οποίο το ακριβότερο πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και το ηλεκτρικό ρεύμα θα επιβαρύνουν όχι μόνο τη θέρμανση και τις μετακινήσεις, αλλά συνολικά το καθημερινό κόστος ζωής των νοικοκυριών.