Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 71 ετών ο σπουδαίος τραγουδιστής και ηθοποιός Νίκος Δημητράτος, ένας καλλιτέχνης που κατάφερε να συνδυάσει με ξεχωριστό τρόπο το τραγούδι με την υποκριτική, αφήνοντας έντονο αποτύπωμα στην ελληνική καλλιτεχνική σκηνή.
Ο Νίκος Δημητράτος θεωρείται μία από τις ιδιαίτερες προσωπικότητες του ελληνικού πολιτισμού, καθώς η πορεία του κινήθηκε με επιτυχία ανάμεσα στη μουσική και το θέατρο.
Με βαθιά και εκφραστική φωνή, έντονη θεατρικότητα και δυναμική σκηνική παρουσία, κατάφερε να ξεχωρίσει τόσο στο ελληνικό τραγούδι όσο και στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Η καλλιτεχνική του πορεία συνδέθηκε στενά με σημαντικούς δημιουργούς της ελληνικής μουσικής, με πιο χαρακτηριστική τη συνεργασία του με τον σπουδαίο συνθέτη Σταύρο Ξαρχάκο, με τον οποίο συνεργάστηκε για πολλά χρόνια.
Τα παιδικά χρόνια και η πρώτη επαφή με τη μουσική
Ο Νίκος Δημητράτος γεννήθηκε στις 6 Μαρτίου 1942 στην Αθήνα. Από μικρή ηλικία ήρθε κοντά στη μουσική μέσα από την εκκλησία. Υπήρξε παπαδάκι στη Μητρόπολη Αθηνών, όπου συμμετείχε στη ψαλμωδία και γνώρισε από κοντά τη βυζαντινή μουσική.
Η εμπειρία αυτή επηρέασε καθοριστικά τη φωνητική του εξέλιξη και αποτέλεσε το πρώτο σημαντικό βήμα για να στραφεί στη συστηματική μελέτη της βυζαντινής μουσικής.
Λίγα χρόνια αργότερα, περίπου στα είκοσι του, ξεκίνησε να τραγουδά στις ιστορικές μπουάτ της Πλάκας, με σημαντικότερο σταθμό την περίφημη «Κατακόμβη». Ο χώρος αυτός υπήρξε σημείο αναφοράς για πολλούς καλλιτέχνες της εποχής του «Νέου Κύματος».
Εκεί τον άκουσε ο σκηνοθέτης Τάσος Πετρής, ο οποίος εντυπωσιάστηκε από τη φωνή και τη σκηνική του παρουσία και τον ενθάρρυνε να δοκιμάσει τις δυνάμεις του και στην υποκριτική.
Οι σπουδές στο θέατρο και η αρχή της υποκριτικής
Μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής του θητείας, αποφάσισε να δώσει εξετάσεις στο Θέατρο Τέχνης. Από τους 58 υποψήφιους που συμμετείχαν στις εξετάσεις, ο μεγάλος σκηνοθέτης Κάρολος Κουν επέλεξε μόλις δύο άτομα — ένας από αυτούς ήταν ο Νίκος Δημητράτος.
Φοίτησε για δύο χρόνια στη σχολή του Θεάτρου Τέχνης. Ωστόσο, αναγκάστηκε να αποχωρήσει όταν έγινε γνωστό ότι τα βράδια εργαζόταν τραγουδώντας σε μπουάτ για να μπορέσει να ζήσει.
Παρά το γεγονός αυτό, δεν εγκατέλειψε την υποκριτική. Συνέχισε τις σπουδές του στη σχολή του Γρηγόρη Βαφιά, ολοκληρώνοντας την εκπαίδευσή του και ξεκινώντας επαγγελματικά την πορεία του στο θέατρο.
Δείτε το βίντεο:
Σημαντικές θεατρικές παραστάσεις
Η παρουσία του στο θέατρο ξεκίνησε δυναμικά μέσα σε μια δύσκολη ιστορική περίοδο για την Ελλάδα, κατά τη διάρκεια της δικτατορίας.
Το 1971 συμμετείχε στην παράσταση «Παραμύθι χωρίς όνομα» του Ιάκωβου Καμπανέλλη με τον θίασο της «Νέας Πορείας».
Δύο χρόνια αργότερα, το 1973, πήρε μέρος σε μία από τις πιο εμβληματικές παραστάσεις της μεταπολεμικής ελληνικής θεατρικής ιστορίας: το «Μεγάλο μας Τσίρκο» του Ιάκωβου Καμπανέλλη.
Η παράσταση παρουσιάστηκε από τον θίασο της Τζένης Καρέζη και του Κώστα Καζάκου και αποτέλεσε σύμβολο αντίστασης απέναντι στο καθεστώς της χούντας. Παράλληλα, εκεί ξεκίνησε και η μακρόχρονη συνεργασία του Δημητράτου με τον Σταύρο Ξαρχάκο.
Δείτε το βίντεο:
Στη συνέχεια συνεργάστηκε με σημαντικές μορφές του ελληνικού θεάτρου, όπως ο Γιώργος Μιχαλακόπουλος και ο σκηνοθέτης Μίνως Βολανάκης.
Ξεχωριστή ήταν και η συμμετοχή του στο έργο του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα «Ματωμένος Γάμος», που παρουσιάστηκε στο θέατρο «Στοά». Στην παράσταση αυτή είχε διπλό ρόλο, καθώς συμμετείχε ως ηθοποιός αλλά και ως συνθέτης της μουσικής.
Δείτε το βίντεο:
Συμμετοχές σε θέατρο και τηλεόραση
Ο Νίκος Δημητράτος είχε έντονη παρουσία και σε θεατρικές παραγωγές σε όλη την Ελλάδα.
Συνεργάστηκε με το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κοζάνης στην κωμωδία «Μιας Πεντάρας Νιάτα» των Πρετεντέρη και Γιαλαμά, ενώ συμμετείχε και σε παιδικές παραγωγές του Εθνικού Θεάτρου, όπως η παράσταση «Η Χώρα των Πουλιών», βασισμένη στους «Όρνιθες» του Αριστοφάνη.
Παράλληλα εμφανίστηκε σε αρκετές τηλεοπτικές παραγωγές. Συμμετείχε σε θεατρικές παραστάσεις του «Θεάτρου της Δευτέρας» της ΕΡΤ, αλλά και στα παιδικά προγράμματα του Νίκου Πιλάβιου.
Επιπλέον εμφανίστηκε σε τηλεοπτικές σειρές όπως «Οι Έμποροι των Εθνών», «Παράξενος Ταξιδιώτης», «Πυρ και Μανία», «Μη Φοβάσαι τη Φωτιά», «Στρας», «Τζιβαέρι», «Σημάδι του Έρωτα» και «Ανατομία ενός Εγκλήματος».
Δείτε το βίντεο:
Η παρουσία του στον κινηματογράφο
Ο Νίκος Δημητράτος εμφανίστηκε και στον ελληνικό κινηματογράφο. Ξεχωριστή υπήρξε η συμμετοχή του στην πολυβραβευμένη ταινία «Ρεμπέτικο» (1983) του Κώστα Φέρρη, όπου εμφανίστηκε τόσο ως ηθοποιός όσο και ως τραγουδιστής.
Παράλληλα συμμετείχε και σε άλλες κινηματογραφικές παραγωγές, μεταξύ των οποίων:
- «Κλειστή Στροφή»
- «Η Εποχή των Δολοφόνων» του Νίκου Γραμματικού
- «Ο Τοίχος» του Στέλιου Παυλίδη
- «Σενάριο» του Ντίνου Μαυροειδή
- «Δικτάτωρ Καλεί Θανάση» του Πάνου Γλυκοφρύδη
Το 1991 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Β΄ Ανδρικού Ρόλου για την ερμηνεία του στην ταινία «Άντε Γεια» του Γιώργου Τσεμπερόπουλου.
Η πορεία του στο τραγούδι
Στο τραγούδι έκανε τα πρώτα του βήματα στις μπουάτ της Πλάκας την περίοδο του Νέου Κύματος. Ωστόσο, η καλλιτεχνική του ταυτότητα διαμορφώθηκε κυρίως μέσα από τη συνεργασία του με τον Σταύρο Ξαρχάκο.
Η συνεργασία αυτή απλώθηκε στη δισκογραφία, στο θέατρο αλλά και στον κινηματογράφο, δημιουργώντας μια μακρά και δημιουργική καλλιτεχνική σχέση.
Δείτε το βίντεο:
Παράλληλα συνεργάστηκε με σπουδαίους Έλληνες συνθέτες, μεταξύ των οποίων οι:
Σταύρος Κουγιουμτζής, Χρήστος Λεοντής, Δήμος Μούτσης, Ηλίας Ανδριόπουλος, Γιώργος Χατζηνάσιος, Μίμης Πλέσσας, Νότης Μαυρουδής, Δημήτρης Λάγιος, Δημήτρης Παπαδημητρίου, Δημήτρης Λέκκας και Θοδωρής Ξυδιάς.
Επίσης εμφανίστηκε σε συναυλίες μαζί με σημαντικές μορφές του ελληνικού τραγουδιού όπως:
Μάρκος και Στέλιος Βαμβακάρης, Σωτηρία Μπέλλου, Νίκος Ξυλούρης, Απόστολος Καλδάρας, Ελένη Βιτάλη, Θανάσης Γκαϊφύλλιας και Σωτηρία Λεονάρδου.
Δείτε το βίντεο:
Σημαντικές μουσικές στιγμές
Το 1997, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Θεσσαλονίκη – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης», συμμετείχε στο ορατόριο «Η Άλωση της Πόλης» του Γιώργου Χατζηνάσιου.
Στην παραγωγή αυτή εμφανίστηκε ως ηθοποιός και σολίστ, συνοδευόμενος από τη Συμφωνική Ορχήστρα της Σόφιας και τη 70μελή χορωδία της Χαλκιδικής.
Το τέλος μιας σημαντικής πορείας
Ο Νίκος Δημητράτος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 71 ετών, αφήνοντας πίσω του μια σημαντική καλλιτεχνική κληρονομιά στο ελληνικό τραγούδι, το θέατρο και τον κινηματογράφο.
Η φωνή και οι ερμηνείες του παραμένουν μέχρι σήμερα συνδεδεμένες με ορισμένες από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής μουσικής και θεατρικής δημιουργίας.
Επιλεγμένη δισκογραφία
Μεταξύ των σημαντικότερων δισκογραφικών συμμετοχών του περιλαμβάνονται:
- «Το Μεγάλο μας Τσίρκο»
- «Νυν και Αεί»
- «Ενθύμιον ’76»
- «Ρεμπέτικο»
- «Εικόνες»
- «Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας»
- «Καημοί της Αυλής»
- «Ανωτάτη Ζαμπετική»
- «Carte Postale»
- «Χωρίς Παρέα»
Ο Νίκος Δημητράτος παραμένει μια χαρακτηριστική φωνή μιας εποχής όπου το τραγούδι, το θέατρο και η κοινωνική έκφραση συναντιούνταν δημιουργικά πάνω στη σκηνή.
