Η απώλεια του Σωτήρη Τσόγκα σκόρπισε θλίψη στον θεατρικό κόσμο, με συναδέλφους, φίλους και μαθητές του να αποχαιρετούν έναν άνθρωπο που αφιέρωσε τη ζωή του στο θέατρο και τη διδασκαλία.
Μαίρη Ραζή: Βαρύ πένθος μετά τον ξαφνικό θάνατο του συζύγου της Σωτήρη Τσόγκα
Θλίψη προκάλεσε στον καλλιτεχνικό χώρο η είδηση του αιφνίδιου θανάτου του ηθοποιού, σκηνοθέτη και θεατρικού δημιουργού Σωτήρη Τσόγκα, συζύγου της γνωστής ηθοποιού Μαίρης Ραζή.
Η δυσάρεστη είδηση έγινε γνωστή μέσα από αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με φίλους και συνεργάτες του να εκφράζουν τη συγκίνησή τους για την απώλεια ενός ανθρώπου που άφησε το δικό του αποτύπωμα στο ελληνικό θέατρο.
Το συγκινητικό αντίο του Σπύρου Μπιμπίλα
Ανάμεσα σε εκείνους που θέλησαν να αποχαιρετήσουν δημόσια τον Σωτήρη Τσόγκα ήταν και ο Σπύρος Μπιμπίλας, ο οποίος έκανε μια ιδιαίτερα συγκινητική ανάρτηση.
«Είμαστε συγκλονισμένοι από το θλιβερό νέο που χτύπησε την θεατρική μας οικογένεια. Εντελώς ξαφνικά έφυγε από την ζωή ο αγαπημένος φίλος και συνάδελφος Σωτήρης Τσόγκας ο σπουδαίος θεατράνθρωπος, ο σύζυγος της λατρεμένης μας φίλης Μαίρης Ραζή που μαζί δημιούργησαν τα τελευταία 30 χρόνια αρχικά το θέατρο της οδού Ερμού και μετά το ιστορικό πια θέατρο ΠΡΟΒΑ με τις τόσες επιτυχίες. Με τον Σωτήρη πρωτογνωριστήκαμε στους θρυλικούς ΙΕΡΟΣΥΛΟΥΣ το σήριαλ που άφησε εποχή το 81».
Τα λόγια του αποτυπώνουν το σοκ που προκάλεσε η ξαφνική απώλεια ενός ανθρώπου που βρισκόταν επί δεκαετίες στην πρώτη γραμμή της θεατρικής δημιουργίας.
Η διαδρομή στο θέατρο «Πρόβα»
Ο Σωτήρης Τσόγκας συνέδεσε το όνομά του με το θέατρο «Πρόβα», το οποίο δημιούργησε και ανέπτυξε μαζί με τη Μαίρη Ραζή.
Μέσα από τη θεατρική αυτή στέγη παρουσίασε πλήθος παραστάσεων και συνεργάστηκε με δεκάδες ηθοποιούς, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην καλλιτεχνική ζωή της Αθήνας.
Παράλληλα, υπήρξε βασικός πυλώνας της Ανώτερης Δραματικής Σχολής «Πρόβα», όπου δίδασκε επί σειρά ετών, μεταφέροντας τις γνώσεις και την εμπειρία του σε νεότερες γενιές ηθοποιών.
Ένας άνθρωπος αφοσιωμένος στην τέχνη
Όσοι τον γνώρισαν κάνουν λόγο για έναν άνθρωπο χαμηλών τόνων, με αγάπη για το θέατρο και ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους νέους καλλιτέχνες.
Ο Σπύρος Μπιμπίλας, περιγράφοντας την προσωπικότητά του, ανέφερε:
«Άνθρωπος πράος, εργασιομανής, τελειομανής, εργάτης του θεάτρου με αγάπη για τους νέους κι αυτό το έδειχνε καθημερινά μαζί με την Μαίρη στην Δραματική Σχολή που δημιούργησαν. Κουράγιο στην Μαίρη και την κόρη τους στην αγαπημένη ηθοποιό και φίλη μας Κοραλία Τσόγκα».
Η διαδρομή του
Η πορεία του Σωτήρη Τσόγκα στο ελληνικό θέατρο και την τηλεόραση υπήρξε μακρά και πολυεπίπεδη. Η πρώτη του γνωριμία με τον Σπύρο Μπιμπίλα χρονολογείται από το μακρινό 1981, όταν συνυπήρξαν στη θρυλική τηλεοπτική σειρά «Οι Ιερόσυλοι», ένα σίριαλ που άφησε εποχή στην ελληνική τηλεόραση. Ωστόσο, η παιδεία του είχε ήδη στέρεες βάσεις, καθώς είχε αποφοιτήσει από τη Γερμανική Σχολή Αθηνών και στη συνέχεια από την περίφημη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών.
Ως πρωταγωνιστής, άφησε το στίγμα του σε τουλάχιστον 45 θεατρικές παραστάσεις. Η επαγγελματική του διαδρομή ξεκίνησε ήδη από το 1972 με ειδική άδεια, συμμετέχοντας στον εμβληματικό θίασο των Δημήτρη Μυράτ και Βούλας Ζουμπουλάκη στο Θέατρο Αθηνών. Εκεί ερμήνευσε κεντρικούς ρόλους σε δεκάδες έργα του κλασικού και του σύγχρονου ρεπερτορίου για μια ολόκληρη δεκαετία.
Η παρουσία του επεκτάθηκε και στο αρχαίο δράμα, συμμετέχοντας σε παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας, όπως η «Αντιγόνη» του Σοφοκλή και η «Εκάβη» του Ευριπίδη στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού και σε άλλα μεγάλα αρχαία θέατρα της χώρας. Συνεργάστηκε επίσης στενά με σημαντικούς θιάσους, όπως της Άννας Φόνσου, των Χρήστου Πολίτη και Αντώνη Αντύπα στο Απλό Θέατρο, του Δημήτρη Ιωακειμίδη στο Πολύτεχνο, καθώς και σε πολλές άλλες αθηναϊκές σκηνές. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, μάλιστα, παρουσίασε σε παγκόσμιες πρώτες το «Συμπόσιο» του Πλάτωνα και το «Κατά Μάρκον» Ευαγγέλιο στη δημοτική γλώσσα, μαζί με τον δάσκαλό του Δημήτρη Μυράτ.
Πέρα από την υποκριτική, ο Σωτήρης Τσόγκας διακρίθηκε έντονα και στον τομέα της σκηνοθεσίας, έχοντας καθοδηγήσει συνολικά 50 κλασικά και σύγχρονα έργα, τόσο του ελληνικού όσο και του παγκόσμιου δραματολογίου. Από το 1993 έως το 2019 ανέλαβε τη σκηνοθεσία όλων των παραγωγών στο Θέατρο Πρόβα, ενώ εργάστηκε δημιουργικά και σε περιφερειακά θεατρικά σχήματα. Ως εξειδικευμένος καθηγητής αγήματος λόγου και συγγραφέας, ξεκίνησε να διδάσκει από το 1987 σε σεμινάρια του Υπουργείου Πολιτισμού, στο Ευρωπαϊκό Κολλέγιο Αθηνών, στις σχολές του Antenna και του Star, στο ΙΕΚ Δομή, στην Ελληνοαμερικανική Ένωση, καθώς και σε ανώτατα ιδρύματα όπως το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Πανεπιστήμιο Λομονόσοφ της Μόσχας, ακόμη και στις αγροτικές φυλακές της Τίρυνθας.
Η προσφορά του αναγνωρίστηκε επανειλημμένα μέσα από σημαντικές βραβεύσεις. Είχε τιμηθεί με το Α’ Βραβείο Ανδρικού Ρόλου και το Βραβείο Σκηνοθεσίας στο 3ο Διεθνές Φεστιβάλ Διαβαλκανικού Θεάτρου, με το Α’ Πανελλήνιο Βραβείο Ποίησης, καθώς και με το Α’ Βραβείο Διδασκαλίας στο Διεθνές Φεστιβάλ Δραματικών Σχολών «Υπερίων». Παράλληλα, του είχε απονεμηθεί το Χρυσό Μετάλλιο του Μεγάλου Αλεξάνδρου από τον Διεθνή Πολιτιστικό Οργανισμό «Το Καφενείο των Ιδεών», ενώ το 2021 η Ακαδημία των Τεχνών τον βράβευσε για τη συνολική πολιτιστική του προσφορά. Η απώλειά του αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό στη σύζυγό του Μαίρη Ραζή και την κόρη τους, την επίσης ηθοποιό Κοραλία Τσόγκα, αλλά και σε ολόκληρο το ελληνικό θέατρο.
Το τελευταίο αντίο
Η είδηση του θανάτου του Σωτήρη Τσόγκα έχει προκαλέσει βαθιά συγκίνηση σε ανθρώπους του θεάτρου που συνεργάστηκαν μαζί του όλα αυτά τα χρόνια.
Συνάδελφοι, φίλοι και παλιοί μαθητές του τον αποχαιρετούν ως έναν άνθρωπο που αφιέρωσε τη ζωή του στην τέχνη, αφήνοντας πίσω του σημαντικό έργο τόσο στη θεατρική σκηνή όσο και στην εκπαίδευση νέων ηθοποιών.
Στο πλευρό της Μαίρης Ραζή βρίσκεται η οικογένεια, οι φίλοι και οι άνθρωποι του θεάτρου, που προσπαθούν να διαχειριστούν την απώλεια ενός ανθρώπου ο οποίος υπηρέτησε με συνέπεια και αφοσίωση τον χώρο που αγάπησε περισσότερο από κάθε άλλον.