Η ανησυχία στην Αθήνα μεγαλώνει όσο πλησιάζει η πιθανότητα ο Ντόναλντ Τραμπ να αναλάβει ξανά τα ηνία της εξωτερικής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών, με άμεσες επιπτώσεις στις ισορροπίες Ελλάδας – Τουρκίας.
Ανησυχία για την «ενεργή παρέμβαση» των ΗΠΑ
Η ελληνική κυβέρνηση λαμβάνει εδώ και καιρό σήματα από την Ουάσιγκτον που υποδεικνύουν μια πρόθεση για πιο «ενεργή παρουσία» στα ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου. Στην Αθήνα, αυτά τα σήματα δεν ερμηνεύονται απαραίτητα ως θετική εξέλιξη, αφού συνοδεύονται από αβεβαιότητα για το τι πραγματικά σημαίνουν στην πράξη όροι όπως «ανοιχτός διάλογος» ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία.
Η τελευταία ανησυχία προκλήθηκε από τις δηλώσεις της πρέσβειρας των Ηνωμένων Πολιτειών στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, η οποία αναφέρθηκε δημόσια στη στενή προσωπική της σχέση με τον Αμερικανό πρέσβη στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ. Η ίδια παρουσίασε αυτή την «προσωπική γραμμή επικοινωνίας» ως πιθανή γέφυρα για πιο άμεσες συνεννοήσεις μεταξύ των δύο πλευρών του Αιγαίου.
Ο διάλογος και οι «γκρίζες ζώνες»
Για την ελληνική πλευρά, η λέξη «διάλογος» δεν είναι από μόνη της προβληματική. Η αγωνία εστιάζεται στο περιεχόμενο που μπορεί να του προσδώσει η Ουάσιγκτον – ή ακόμη χειρότερα, ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ, σε περίπτωση επανόδου του στην εξουσία.
Ο «ανοιχτός διάλογος» που είχε προαναγγείλει πριν μερικές εβδομάδες ο Τομ Μπάρακ, παραμένει για την Αθήνα ένας ασαφής και ευρύς όρος. Δεν είναι σαφές ποιες θα είναι οι αξιώσεις που θα τεθούν από πλευράς ΗΠΑ, ούτε αν αυτές οι συζητήσεις θα αφορούν αποκλειστικά ζητήματα που ήδη συζητούνται σε διμερές ή ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Η αβεβαιότητα μεγαλώνει από το γεγονός ότι, όπως σημειώνουν διπλωματικές πηγές, τέτοιες πρωτοβουλίες μπορούν να ανοίξουν νέες ατζέντες, στις οποίες η Αθήνα θα βρεθεί μπροστά σε δύσκολα διλήμματα χωρίς χρόνο προετοιμασίας.
Ο φόβος των «γρήγορων διευθετήσεων»
Το μεγαλύτερο ερώτημα αυτή τη στιγμή αφορά τη στάση που θα κρατήσει ο Ντόναλντ Τραμπ, αν επιστρέψει στον Λευκό Οίκο. Οι περισσότεροι στην Αθήνα θυμούνται ότι ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ διακρινόταν για την προτίμησή του στις άμεσες και προσωπικές συμφωνίες – συχνά μακριά από θεσμικά πλαίσια και με στόχο την επίτευξη αποτελέσματος, ανεξαρτήτως λεπτομερειών.
Όπως σημειώνουν Έλληνες διπλωμάτες, είναι πιθανό ο Τραμπ να επιδιώξει να «κλείσει γρήγορα μέτωπα» στην Ανατολική Μεσόγειο, ώστε να απελευθερώσει την προσοχή του για άλλες περιοχές – π.χ. για την Κίνα ή τη Ρωσία. Μια τέτοια κίνηση, όμως, θα μπορούσε να φέρει την Ελλάδα σε δύσκολη θέση, ειδικά αν οι πιέσεις για συμβιβασμούς έρθουν με τη μορφή «πακέτου» που εμπλέκει ζητήματα κυριαρχίας, δικαιωμάτων και ενέργειας.
Αθήνα: Προσεκτική και έτοιμη για όλα τα σενάρια
Σε αυτό το περιβάλλον, η Αθήνα παρακολουθεί στενά κάθε δήλωση, κάθε επαφή και κάθε ένδειξη που προέρχεται από την αμερικανική πλευρά – είτε αυτή αφορά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, είτε τον στενό κύκλο του Ντόναλντ Τραμπ.
«Όταν οι μεγάλοι παίκτες αλλάζουν ταχύτητα, οι μικροί συνήθως πρέπει να επιταχύνουν ή να ακολουθήσουν – και όχι πάντα με δική τους πρωτοβουλία», σχολιάζει χαρακτηριστικά διπλωματική πηγή.
Αυτός ακριβώς ο φόβος κάνει την ελληνική πλευρά να ζυγίζει διπλά και τριπλά τις κινήσεις της, με στόχο να είναι προετοιμασμένη όχι μόνο για την τρέχουσα κατάσταση αλλά και για ό,τι μπορεί να προκύψει σε περίπτωση πολιτικής αλλαγής στις ΗΠΑ.