Χιλιάδες ευρώ εισοδήματος έχασαν σωρευτικά συνταξιούχοι με μεγάλη προσωπική διαφορά, καθώς οι αυξήσεις των τελευταίων ετών δεν πέρασαν ολόκληρες στην τσέπη τους. Στα υψηλότερα ποσά σύνταξης, η συνολική επίπτωση μπορεί να ξεπερνά τις 11.400 ευρώ από χαμένες αυξήσεις και να προσεγγίζει τις 20.000 ευρώ όταν υπολογίζεται με όρους αγοραστικής δύναμης.
Η προσωπική διαφορά του «νόμου Κατρούγκαλου» συνέχισε για αρκετά χρόνια να λειτουργεί ως «φρένο» στις πραγματικές αυξήσεις που έβλεπαν εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι.
Για όσους είχαν μεγάλη θετική προσωπική διαφορά, οι αυξήσεις των κύριων συντάξεων την περίοδο 2023-2025 συμψηφίστηκαν πλήρως ή εν μέρει, με αποτέλεσμα να μη φτάσουν στο καταβαλλόμενο ποσό.
Το πρόβλημα ήταν εντονότερο για όσους διατηρούσαν υψηλό υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς και το 2026.
Με βάση τα παραδείγματα που ακολουθούν, για συντάξεις από 800 έως 2.000 ευρώ, οι σωρευτικές απώλειες από τις αυξήσεις που δεν καταβλήθηκαν την περίοδο 2023-2026 κυμαίνονται περίπου από 3.965 έως 11.412 ευρώ.
Αντίστοιχα, όταν η αποτίμηση γίνεται με βάση την απώλεια αγοραστικής δύναμης εξαιτίας της ανόδου του κόστους ζωής, οι απώλειες εκτιμώνται περίπου από 7.200 έως 19.500 ευρώ.
Πάνω από 670.000 με προσωπική διαφορά
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, περίπου 670.000 συνταξιούχοι εξακολουθούσαν να έχουν προσωπική διαφορά στο τέλος του 2025. Η κυβέρνηση έχει επίσης ανακοινώσει ότι από την 1η Ιανουαρίου 2026 ο συμψηφισμός περιορίστηκε κατά 50%, ενώ από το 2027 καταργείται πλήρως.
Αυτό σημαίνει ότι οι υπολογισμοί που ακολουθούν αφορούν κυρίως την κατηγορία εκείνων που είχαν τόσο μεγάλη προσωπική διαφορά, ώστε οι αυξήσεις του 2023, του 2024 και του 2025 να μην περάσουν στο πραγματικά καταβαλλόμενο ποσό.
Οι αυξήσεις που δεν πέρασαν ολόκληρες στη σύνταξη
Οι γενικές αυξήσεις στις κύριες συντάξεις διαμορφώθηκαν σε 7,75% το 2023, 3% το 2024, 2,4% το 2025 και 2,4% το 2026. Τα ποσοστά αυτά έχουν επιβεβαιωθεί και από τις επίσημες ανακοινώσεις της κυβέρνησης.
Για τους συνταξιούχους χωρίς προσωπική διαφορά, οι αυξήσεις αυτές λειτούργησαν σωρευτικά.
Για όσους όμως διατηρούσαν μεγάλη θετική προσωπική διαφορά, οι αυξήσεις των πρώτων ετών απορροφήθηκαν από τον συμψηφισμό.
Το 2026 ο μηχανισμός άλλαξε, καθώς το 50% της αύξησης δεν συμψηφίζεται πλέον με την προσωπική διαφορά, ενώ από το 2027 ο συμψηφισμός καταργείται πλήρως.
Παρά τη συγκεκριμένη αλλαγή, για όσους είχαν υψηλά ποσά προσωπικής διαφοράς έχει ήδη δημιουργηθεί σημαντική σωρευτική απώλεια εισοδήματος.
Παράδειγμα με σύνταξη 800 ευρώ
Χωρίς προσωπική διαφορά, μια σύνταξη 800 ευρώ θα είχε διαμορφωθεί:
- στα 862 ευρώ το 2023,
- στα 887,86 ευρώ το 2024,
- στα 909,17 ευρώ το 2025,
- στα 930,99 ευρώ το 2026.
Με μεγάλη προσωπική διαφορά, όμως, το ποσό παρέμεινε στα 800 ευρώ έως και το 2025.
Το 2026, με τη μερική εφαρμογή της αύξησης, φτάνει στα 809,60 ευρώ.
Αφού αφαιρεθούν συνολικά 600 ευρώ από τα έκτακτα επιδόματα προσωπικής διαφοράς που είχαν χορηγηθεί στο ενδιάμεσο, η συνολική καθαρή απώλεια για την περίοδο 2023-2026 υπολογίζεται περίπου στα 3.965 ευρώ.
Παράδειγμα με σύνταξη 1.200 ευρώ
Σε περίπτωση σύνταξης 1.200 ευρώ, χωρίς προσωπική διαφορά το ποσό θα είχε ανέβει:
- στα 1.293 ευρώ το 2023,
- στα 1.331,79 ευρώ το 2024,
- στα 1.363,75 ευρώ το 2025,
- στα 1.396,48 ευρώ περίπου το 2026.
Με τον συμψηφισμό λόγω μεγάλης προσωπικής διαφοράς, η σύνταξη παρέμεινε στα 1.200 ευρώ έως το 2025 και το 2026 φτάνει στα 1.214,40 ευρώ.
Μετά τον συνυπολογισμό 450 ευρώ από έκτακτες ενισχύσεις, η συνολική απώλεια από τις αυξήσεις που δεν καταβλήθηκαν φτάνει περίπου στα 6.398 ευρώ.
Παράδειγμα με σύνταξη 2.000 ευρώ
Για σύνταξη 2.000 ευρώ, χωρίς προσωπική διαφορά, η εξέλιξη θα ήταν:
- 2.155 ευρώ το 2023,
- 2.219,65 ευρώ το 2024,
- 2.272,92 ευρώ το 2025,
- περίπου 2.327,47 ευρώ το 2026.
Στο σενάριο μεγάλης προσωπικής διαφοράς, το ποσό παραμένει στα 2.000 ευρώ έως το 2025 και ανεβαίνει στα 2.024 ευρώ το 2026.
Η διαφορά σε σχέση με το ποσό που θα είχε προκύψει χωρίς συμψηφισμό φτάνει πλέον περίπου στα 303,47 ευρώ τον μήνα.
Επειδή σε αυτό το ύψος σύνταξης δεν είχε δοθεί έκτακτο επίδομα προσωπικής διαφοράς, η συνολική απώλεια από τις μη καταβληθείσες αυξήσεις φτάνει έως το τέλος του 2026 περίπου στα 11.412,52 ευρώ.
Ακόμη μεγαλύτερη η απώλεια σε όρους αγοραστικής δύναμης
Η εικόνα γίνεται βαρύτερη όταν ο υπολογισμός δεν βασίζεται μόνο στις αυξήσεις που δεν καταβλήθηκαν, αλλά και στην άνοδο του κόστους ζωής.
Στους συγκεκριμένους υπολογισμούς λαμβάνονται υπόψη οι μεταβολές του πληθωρισμού από το 2022 έως το 2025 και, για το 2026, χρησιμοποιείται προσωρινή εκτίμηση 3,4%.
Το 3,4% δεν αποτελεί τον τελικό μέσο ετήσιο πληθωρισμό του 2026, επομένως οι υπολογισμοί θα πρέπει να αναθεωρηθούν όταν υπάρξει το οριστικό ετήσιο στοιχείο.
Για σύνταξη 800 ευρώ: Για να διατηρηθεί το 2026 η ίδια αγοραστική δύναμη, το ποσό θα έπρεπε να έχει φτάσει περίπου στα 987,77 ευρώ τον μήνα.
Στην πράξη, με μεγάλη προσωπική διαφορά, βρίσκεται στα 809,60 ευρώ.
Η διαφορά φτάνει περίπου στα 178,17 ευρώ τον μήνα και η σωρευτική απώλεια αγοραστικής δύναμης για την περίοδο 2022-2026 υπολογίζεται περίπου στα 7.197 ευρώ.
Για σύνταξη 1.200 ευρώ: Το ποσό που θα απαιτούνταν για να διατηρηθεί η ίδια αγοραστική δύναμη υπολογίζεται περίπου στα 1.481,65 ευρώ τον μήνα.
Με πραγματικά καταβαλλόμενη σύνταξη 1.214,40 ευρώ, η απόσταση φτάνει περίπου στα 267,25 ευρώ τον μήνα.
Η συνολική απώλεια αγοραστικής δύναμης υπολογίζεται περίπου στα 11.245 ευρώ.
Για σύνταξη 2.000 ευρώ: Για να διατηρείται το 2026 η αγοραστική δύναμη των 2.000 ευρώ πριν από την έντονη αύξηση των τιμών, η σύνταξη θα έπρεπε, με βάση το συγκεκριμένο μοντέλο, να βρίσκεται περίπου στα 2.469,42 ευρώ τον μήνα.
Η πραγματική καταβαλλόμενη σύνταξη στο σενάριο μεγάλης προσωπικής διαφοράς είναι 2.024 ευρώ.
Η απόσταση φτάνει έτσι περίπου στα 445,42 ευρώ τον μήνα, ενώ η σωρευτική απώλεια αγοραστικής δύναμης για ολόκληρη την περίοδο 2022-2026 υπολογίζεται στα 19.492,13 ευρώ.
Με απλά λόγια, στο παράδειγμα των 2.000 ευρώ, η συνολική επίπτωση πλησιάζει τις 20.000 ευρώ εάν μετρηθεί με βάση την απώλεια αγοραστικής δύναμης, ενώ ξεπερνά τις 11.400 ευρώ όταν υπολογίζονται αποκλειστικά οι αυξήσεις που δεν πέρασαν στην καταβαλλόμενη σύνταξη.
Οι δύο υπολογισμοί δεν προστίθενται
Οι δύο κατηγορίες απωλειών αφορούν διαφορετικό τρόπο υπολογισμού και δεν πρέπει να αθροίζονται.
Η πρώτη αποτίμηση δείχνει πόσα χρήματα θα είχε λάβει ο συνταξιούχος αν οι γενικές αυξήσεις είχαν περάσει ολόκληρες στο καταβαλλόμενο ποσό.
Η δεύτερη εξετάζει πόσο θα έπρεπε να έχει αυξηθεί η σύνταξη ώστε να διατηρηθεί η ίδια αγοραστική δύναμη απέναντι στην άνοδο των τιμών.
Από το 2027, πάντως, ο συμψηφισμός των αυξήσεων με την προσωπική διαφορά καταργείται πλήρως, κάτι που σημαίνει ότι οι νέες αυξήσεις θα περνούν στο σύνολό τους στους δικαιούχους.