Η Ναταλία Καποδίστρια, απόγονος του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας, μιλά από το πατρογονικό της στην Κέρκυρα για την ταινία «Καποδίστριας» του Γιάννη Σμαραγδή, την οικογενειακή κληρονομιά και την πορεία της στον χώρο της τέχνης.
Έμπνευση πίσω από την ταινία
Το ζήτημα του τι θεωρείται τέχνη στον κινηματογράφο μπορεί να είναι ανοιχτό σε ερμηνείες, ωστόσο η ιστορική αλήθεια δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης. Ο Ιωάννης Καποδίστριας παραμένει μια κεντρική μορφή της ελληνικής ιστορίας και η ταινία του Γιάννη Σμαραγδή για τη ζωή του σπάει ρεκόρ εισιτηρίων, τόσο σε σχέση με εγχώριες όσο και με διεθνείς παραγωγές.
Πηγή έμπνευσης για τον σκηνοθέτη στάθηκε η συνεργάτιδά του και ηθοποιός Ναταλία Καποδίστρια, η τελευταία που φέρει το ιστορικό επώνυμο. Ο ίδιος δήλωσε: «Στη ματιά της είδα το βλέμμα του Κυβερνήτη». Της ανέθεσε τον ρόλο μιας θείας δύναμης που καθοδηγεί τον πρωταγωνιστή στις πιο κρίσιμες στιγμές της ζωής του.
Από την τηλεόραση στην Κέρκυρα
Παλαιότερα, η Ναταλία είχε συστηθεί στο τηλεοπτικό κοινό μέσα από τη δημοφιλή σειρά των 90s «Ο κακός βεζύρης», ενσαρκώνοντας την ερωμένη του υπουργού, Αννίτα Ρασσιά. Η ατάκα της «προσκυνήστε το είδωλο» έγινε σύνθημα αυτοπεποίθησης.
Σήμερα ζει στην Κέρκυρα, στο κτήμα των 120 στρεμμάτων στα Μωραΐτικα – τη μόνη περιουσία που ο Ιωάννης Καποδίστριας δεν διέθεσε για την Επανάσταση. Τα τελευταία 15 χρόνια το διαχειρίζεται η ίδια, προσφέροντας χρόνο και κόπο στην καλλιέργεια της γης, ενώ ταυτόχρονα συμμετέχει ενεργά στα πολιτιστικά δρώμενα του νησιού.
Η σχέση με τη γη και το όνομα
Gala: Τι σας συνδέει με αυτή τη γη; Ναταλία Καποδίστρια: Ήταν ο αγαπημένος τόπος του Κυβερνήτη. Μέσα από την αλληλογραφία του με τον πατέρα του από τη Ρωσία, του έδινε οδηγίες για το τι να φυτέψει και πώς να φροντίσει το κτήμα. Ονειρευόταν να επιστρέψει και να πεθάνει εδώ. Από το 2010, όταν επιδεινώθηκε η υγεία του πατέρα μου, ανέλαβα εγώ τη φροντίδα του. Δεν είναι εύκολο – χρειάζεται κόπο, υπομονή και συνέπεια.
G.: Το επώνυμό σας σάς έχει επηρεάσει στον τρόπο ζωής σας; Ν.Κ.: Φυσικά. Με έχει διαμορφώσει. Ιδιαίτερα στην Κέρκυρα αισθάνομαι την ευθύνη να είμαι αντάξια του ονόματος. Από μικρές, εγώ και οι αδελφές μου, μάθαμε να μη μιλάμε για την καταγωγή μας και να κρατάμε χαμηλό προφίλ. Η αναγνώριση του έργου του Καποδίστρια ήρθε μόνο τα τελευταία χρόνια. Η ιστορικός Ελένη Κούκκου, που ήταν οικογενειακή φίλη, με βοήθησε να ανακαλύψω σε βάθος την προσωπικότητά του.
Η οικογενειακή γραμμή και η απώλεια της κληρονομιάς
G.: Ποια η συγγένειά σας με τον Ιωάννη Καποδίστρια; Ν.Κ.: Στην οικογένεια υπήρχαν δέκα παιδιά. Μόνο ο Γεώργιος, αδελφός του Ιωάννη, παντρεύτηκε και απέκτησε απογόνους. Ο πατέρας μου ήταν ο τελευταίος αρσενικός απόγονος, κι εγώ η τελευταία με το επίθετο Καποδίστρια.
G.: Η περιουσία πέρασε μέσω της αρρενογονικής γραμμής; Ν.Κ.: Ο Καποδίστριας δεν άφησε περιουσία – έδωσε τα πάντα για το έθνος. Είχε μόνο τα δώρα που του έκαναν, τα ρούχα του, την ταμπακιέρα του. Ο παππούς μου συγκέντρωσε ό,τι μπορούσε από κειμήλια. Δυστυχώς, το σπίτι στο κέντρο της Κέρκυρας καταστράφηκε από βομβαρδισμούς το 1943. Από όλο το αρχείο διασώθηκαν μόνο δύο διπλώματα που είχε λάβει για το έργο του στην Ελβετία.
Η συμβολή της στην ταινία
G.: Είχατε συμμετοχή στη συγγραφή του σεναρίου; Ν.Κ.: Το σενάριο είναι εξ ολοκλήρου του κυρίου Σμαραγδή. Όμως σε κάθε φάση της συγγραφής με συμβουλευόταν. Είναι πολύ δύσκολο να καταγράψεις τη ζωή του Καποδίστρια – είναι τόσο γεμάτη και περίπλοκη. Εκεί φαίνεται και η μαεστρία του δημιουργού.
Η εμπειρία της προβολής
G.: Πώς νιώσατε βλέποντας την ταινία; Ν.Κ.: Συγκινήθηκα βαθιά. Ενιωσα ανάταση και περηφάνια. Στο τέλος της ταινίας, έκλαιγα. Στην πρεμιέρα στη Νέα Υόρκη και στην Αθήνα πολλοί θεατές δάκρυσαν. Δεν είναι απλώς μια ταινία – είναι κάτι πιο μεγάλο. Πρόκειται για μια ιστορικά ακριβή απεικόνιση που μεταφέρει ένα δυνατό μήνυμα στον μέσο Έλληνα.
Η απάντησή της στις κριτικές
G.: Τι απαντάτε σε όσους άσκησαν αρνητική κριτική; Ν.Κ.: Δεν με αγγίζουν. Υπήρχε αρνητικό κλίμα ήδη από τη φάση της προετοιμασίας. Ο κύριος Σμαραγδής απάντησε ήδη όπως έπρεπε. Προσωπικά, με ενδιαφέρει η αντίδραση του κοινού. Εκείνοι στέκονται όρθιοι και χειροκροτούν στο τέλος. Και το σημαντικότερο: έγινε επιτέλους μια ταινία για τον Καποδίστρια που είναι και σωστή ιστορικά.
Η πολιτική σκέψη και η προσωπική πορεία
G.: Σας επηρέασε προσωπικά η στάση ζωής του Καποδίστρια; Ν.Κ.: Μεγαλώσαμε με την παρουσία του μέσα στο σπίτι. Οι αξίες του – ανιδιοτέλεια, αφοσίωση, σεμνότητα – ήταν οδηγός ζωής για εμάς. Όπως ένα παιδί επηρεάζεται αν μεγαλώσει κοντά σε ναρκωτικά, έτσι κι εμείς διαμορφωθήκαμε με τα ιδανικά του.
G.: Σκέφτεστε να ασχοληθείτε με την πολιτική; Ν.Κ.: Έχω άποψη, αλλά δεν διαθέτω την απαραίτητη γνώση. Η ευθύνη του ονόματος είναι μεγάλη. Προς το παρόν επιλέγω να απέχω.
Η πορεία στην τέχνη
G.: Πώς οδηγηθήκατε στο θέατρο; Ν.Κ.: Ήρθε φυσικά, μέσα από τις σχολικές θεατρικές ομάδες. Η μητέρα μου πρότεινε να πάω στο Εθνικό. Μετά την αποφοίτηση έμεινα εκεί ως αριστούχος. Είναι δύσκολη δουλειά, με απογοητεύσεις, αλλά προσφέρει ψυχική λύτρωση. Για τις γυναίκες είναι πιο απαιτητικό, γιατί πρέπει συνεχώς να επαναπροσδιορίζουμε τον εαυτό μας.
Οι σημαντικότερες στιγμές
G.: Ποιες στιγμές ξεχωρίζετε στην καριέρα σας; Ν.Κ.: Όλες έχουν αξία. Όμως οι τρεις παραστάσεις με τον Μινωτή είναι το αποκορύφωμα. Στα 21 μου να βρίσκομαι δίπλα του ήταν ανεπανάληπτο. Χάρηκα όμως και τη δουλειά στον «Κακό βεζύρη» – αν και κάποιοι είπαν ότι εμπορικοποιήθηκα. Εγώ τη χάρηκα, γιατί γράφτηκε ειδικά για μένα.
Στην Κέρκυρα συνεχίζω με έντονη καλλιτεχνική δραστηριότητα: διδασκαλία, φεστιβάλ, παραστάσεις στο εξωτερικό. Η απόσταση με περιορίζει τηλεοπτικά, αλλά ελπίζω να περνάω περισσότερο χρόνο στην Αθήνα. Αυτό που μου λείπει πραγματικά είναι ο κινηματογράφος. Θέλω περισσότερες εμπειρίες όπως στην «Πολίτικη κουζίνα».
