Το κυβερνητικό πρόγραμμα της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία» παρουσίασε στη Θεσσαλονίκη η Μαρία Καρυστιανού, στο πλαίσιο της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, επιχειρώντας να αποτυπώσει με συγκεκριμένες προτάσεις την πολιτική κατεύθυνση και τις προτεραιότητες του κινήματός της.
Το πρόγραμμα καλύπτει ένα μεγάλο εύρος θεμάτων, από τη Δικαιοσύνη και τη λειτουργία του πολιτικού συστήματος έως την Παιδεία, την οικονομία, την ενέργεια, το δημογραφικό, το μεταναστευτικό, την πρωτογενή παραγωγή και την εθνική άμυνα. Κεντρικός άξονας της παρουσίασης ήταν η «κάθαρση και λογοδοσία», με τη Μαρία Καρυστιανού να υποστηρίζει ότι οι προτάσεις έχουν επεξεργαστεί επί μήνες από ομάδες ειδικών και επαγγελματιών και έχουν ήδη κοστολογηθεί.
Κατάργηση του άρθρου 86 και αλλαγές στη Δικαιοσύνη
Μία από τις πλέον χαρακτηριστικές θεσμικές αλλαγές που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα αφορά το άρθρο 86 του Συντάγματος και την ποινική ευθύνη των υπουργών. Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» εισηγείται την πλήρη κατάργηση της συγκεκριμένης διάταξης, στο πλαίσιο μιας συνολικότερης αλλαγής στον τρόπο αντιμετώπισης ποινικών υποθέσεων στις οποίες εμπλέκονται πολιτικά πρόσωπα.
Παράλληλα, προτείνεται η αποσύνδεση της διαδικασίας επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης από την εκτελεστική εξουσία, η κατάργηση ειδικών καθεστώτων ακαταδίωκτου και προνομίων, αλλά και η δημιουργία Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πλήρης ψηφιοποίηση των δικαστικών διαδικασιών, με στόχο να περιοριστούν οι καθυστερήσεις και να επιταχυνθεί ουσιαστικά η απονομή της Δικαιοσύνης.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί και η πρόταση για μείωση του αριθμού των βουλευτών από 300 σε 200, η οποία αποτελεί έναν από τους βασικότερους άξονες των θεσμικών αλλαγών που παρουσίασε η Μαρία Καρυστιανού.
Παράλληλα, προτείνεται διαρκές «πόθεν έσχες» για τα πολιτικά πρόσωπα, με το κίνημα να συνδέει τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις με την ανάγκη ενίσχυσης της διαφάνειας, του ελέγχου και της λογοδοσίας.
Νέο σύστημα για τις Πανελλαδικές
Μεγάλες αλλαγές προβλέπονται και στον χώρο της Παιδείας, με μία από τις σημαντικότερες προτάσεις να αφορά τον τρόπο εισαγωγής των μαθητών στα πανεπιστήμια.
Σύμφωνα με το σύστημα που παρουσιάστηκε, οι Πανελλαδικές Εξετάσεις θα καθορίζουν το 40% της συνολικής αξιολόγησης για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Οι βαθμοί των τριών τάξεων του Λυκείου θα συνυπολογίζονται σε ποσοστό 30%, η προσωπική προσπάθεια και οι δραστηριότητες του μαθητή θα αντιστοιχούν στο 20%, ενώ τα κοινωνικά κριτήρια θα διαμορφώνουν το υπόλοιπο 10%.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια πρόταση που μειώνει σημαντικά τον σημερινό καθοριστικό ρόλο των Πανελλαδικών, καθώς η συνολική παρουσία του μαθητή στο Λύκειο, αλλά και επιπλέον παράγοντες, θα αποκτούσαν πλέον πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα για την είσοδο στα πανεπιστήμια.
Οι αλλαγές στην εκπαίδευση, πάντως, δεν περιορίζονται μόνο στις εξετάσεις.
Το πρόγραμμα προβλέπει αναβάθμιση των νηπιαγωγείων και των σχολικών εγκαταστάσεων, μείωση του αριθμού των μαθητών μέσα στις τάξεις και δωρεάν υποστήριξη των γονέων από την περίοδο της εγκυμοσύνης έως και την εφηβεία των παιδιών.
Προτείνεται ακόμη η τοποθέτηση μόνιμων ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών σε όλα τα σχολεία μέσα σε χρονικό ορίζοντα τεσσάρων ετών.
Για τους εκπαιδευτικούς προβλέπονται μόνιμοι διορισμοί, με στόχο να περιοριστεί σταδιακά η εξάρτηση του εκπαιδευτικού συστήματος από τους αναπληρωτές.
Στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση των δημόσιων πανεπιστημίων, μέσω αναβάθμισης των υποδομών, μεγαλύτερης χρηματοδότησης της έρευνας και ισχυρότερης διεθνούς παρουσίας των ελληνικών ΑΕΙ.
Σε ό,τι αφορά τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, η θέση που παρουσιάστηκε είναι ότι το κίνημα σέβεται το υφιστάμενο συνταγματικό πλαίσιο, το άρθρο 16 του Συντάγματος και τη σχετική νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Μέτρα για οικογένειες και δημογραφικό
Το δημογραφικό παρουσιάστηκε ως μία από τις κορυφαίες εθνικές προτεραιότητες του προγράμματος.
Στις προτάσεις περιλαμβάνονται οικονομικά κίνητρα για νέες οικογένειες, αλλά και συγκεκριμένες παρεμβάσεις στη στεγαστική πολιτική, ώστε να περιοριστούν ορισμένες από τις σημαντικότερες οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν σήμερα τα νέα ζευγάρια που θέλουν να δημιουργήσουν οικογένεια.
Στο μεταναστευτικό, η κατεύθυνση του προγράμματος προβλέπει αυστηρότερο έλεγχο των συνόρων και ξεκάθαρη διάκριση ανάμεσα στη νόμιμη και την παράνομη είσοδο στη χώρα.
Παράλληλα, προβλέπεται η εφαρμογή των διαδικασιών επιστροφής ή απέλασης για όσους, μετά την ολοκλήρωση της προβλεπόμενης διαδικασίας, διαπιστώνεται ότι δεν διαθέτουν δικαίωμα νόμιμης παραμονής στην Ελλάδα.
Αλλαγές σε Άμυνα και εξωτερική πολιτική
Στην Άμυνα και την εξωτερική πολιτική, η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» προτείνει την εφαρμογή στρατηγικής ενεργητικής αποτροπής, αλλά και την επαναφορά του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος Ελλάδας – Κύπρου.
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται ακόμη παρεμβάσεις που αφορούν το προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων, με βασικό στόχο να περιοριστεί το αυξανόμενο κύμα παραιτήσεων και να βελτιωθούν οι συνθήκες για τα στελέχη.
Παράλληλα, προτείνεται η δημιουργία Πανεπιστημίου Εθνικής Άμυνας, το οποίο θα είναι ισότιμο με τα υπόλοιπα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της χώρας.
Προτάσεις για αγρότες και κτηνοτρόφους
Στον αγροτικό και κτηνοτροφικό τομέα προτείνεται η δημιουργία Εθνικού Συμβουλίου Πρωτογενούς Τομέα, με παράλληλη έμφαση στην αντιμετώπιση φαινομένων καρτέλ και στρεβλώσεων στην αγορά.
Το σχέδιο προβλέπει ακόμη εντατικότερους ελέγχους στις εισαγωγές και αυστηρότερα μέτρα απέναντι στις παράνομες «ελληνοποιήσεις» προϊόντων.
Για τον ΟΠΕΚΕΠΕ προτείνεται η απευθείας υπαγωγή του στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και η αποσύνδεσή του από την ΑΑΔΕ.
Σύμφωνα με το κίνημα, στόχος αυτής της αλλαγής είναι να ενισχυθεί ο έλεγχος και η διαφάνεια στη διαχείριση των κοινοτικών ενισχύσεων που κατευθύνονται στον πρωτογενή τομέα.
Λιγνίτης και νέο ενεργειακό μοντέλο
Σημαντική αλλαγή κατεύθυνσης προτείνεται και στον τομέα της ενέργειας.
Το πρόγραμμα της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία» υποστηρίζει τη δημιουργία ενός μικτού ενεργειακού μοντέλου, ώστε η Ελλάδα να μην εξαρτάται σε τόσο μεγάλο βαθμό από τις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών της ενέργειας.
Παράλληλα, προτείνεται η αξιοποίηση του λιγνίτη μέσα από έναν νέο εθνικό ενεργειακό σχεδιασμό, καθώς και διαφορετική προσέγγιση απέναντι στον χρόνο και στον τρόπο με τον οποίο προχωρά η απολιγνιτοποίηση της χώρας.
Μείωση ΦΠΑ και αλλαγές στη φορολογία
Στην οικονομία, η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» προτείνει μείωση του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά, μηδενικό ΦΠΑ σε συγκεκριμένες κατηγορίες βρεφικών προϊόντων και μικρότερη φορολογική επιβάρυνση στα φάρμακα.
Στο ίδιο πλαίσιο προβλέπονται αλλαγές στη φορολογία εισοδήματος και στον ΕΝΦΙΑ, καθώς και ευνοϊκότερες φορολογικές συνθήκες για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
Ξεχωριστό μέρος της οικονομικής πρότασης αφορά τους δανειολήπτες και την προστασία της πρώτης κατοικίας.
Το πρόγραμμα προβλέπει αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχου για τους servicers, αλλά και παρεμβάσεις με στόχο την αποτελεσματικότερη προστασία της πρώτης κατοικίας.
Το συγκεκριμένο ζήτημα συνδέεται με την ευρύτερη πρόταση του κινήματος για αλλαγή του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζονται τα ιδιωτικά χρέη και οι πολίτες που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις δανειακές τους υποχρεώσεις.
Παρεμβάσεις για τα άτομα με αναπηρία
Στην κοινωνική πολιτική περιλαμβάνεται η καθολική πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στην εκπαίδευση, καθώς και η περαιτέρω επέκταση του θεσμού του προσωπικού βοηθού.
Παράλληλα, προτείνεται αναδιοργάνωση των ΚΕΠΑ, με στόχο να αλλάξει ο σημερινός τρόπος εξυπηρέτησης και αξιολόγησης των πολιτών με αναπηρία και να περιοριστεί η γραφειοκρατική ταλαιπωρία.
Στο επίκεντρο η λογοδοσία
Ολοκληρώνοντας την παρουσίαση, η Μαρία Καρυστιανού επανέφερε τη λογοδοσία ως ένα από τα βασικότερα πολιτικά μηνύματα της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία».
Η ίδια υποστήριξε ότι οι προτάσεις που παρουσιάστηκαν είναι κοστολογημένες και ότι μπορούν να χρηματοδοτηθούν, μεταξύ άλλων, μέσα από την εξοικονόμηση δημόσιων πόρων και την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της διαφθοράς.
Με την παρουσία της στη ΔΕΘ, η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» επιχείρησε ουσιαστικά να περάσει από τις γενικές πολιτικές διακηρύξεις σε ένα πιο συγκεκριμένο πλαίσιο προγραμματικών θέσεων.
Από την πλήρη κατάργηση του άρθρου 86 και τη μείωση των βουλευτών στους 200 μέχρι το νέο σύστημα των Πανελλαδικών, τις αλλαγές στη φορολογία, την προστασία της πρώτης κατοικίας, την ενεργειακή πολιτική και την εθνική άμυνα, η Μαρία Καρυστιανού παρουσίασε ένα ιδιαίτερα ευρύ πακέτο προτάσεων.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα αφορά πλέον την αναλυτική παρουσίαση της κοστολόγησης, των πηγών χρηματοδότησης και του τρόπου εφαρμογής κάθε μέτρου, στοιχεία που θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό κατά πόσο το συνολικό πρόγραμμα μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη τόσο σε οικονομικό όσο και σε θεσμικό επίπεδο.