Ο λαγοκέφαλος θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους «πονοκεφάλους» της Μεσογείου, όμως μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία δείχνει ότι μπορεί να μετατραπεί από απειλή σε πολύτιμο πόρο για την αλιεία και τις ιχθυοκαλλιέργειες.
Από εχθρός της Μεσογείου σε πηγή κέρδους
Τα τελευταία χρόνια ο λαγοκέφαλος έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα για τους ψαράδες της Μεσογείου. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα επιθετικό και τοξικό είδος, το οποίο εξαπλώνεται διαρκώς, καταστρέφει αλιεύματα και επηρεάζει αρνητικά τα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Το ψάρι εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ πριν από περίπου 150 χρόνια και έκτοτε ο πληθυσμός του αυξάνεται με γρήγορους ρυθμούς. Χωρίς φυσικούς θηρευτές και με υψηλή προσαρμοστικότητα, έχει καταφέρει να εγκατασταθεί σε πολλές περιοχές της ανατολικής Μεσογείου, συμπεριλαμβανομένων των ελληνικών θαλασσών.
Η ευρωπαϊκή λύση που αλλάζει τα δεδομένα
Μπροστά σε αυτό το πρόβλημα, η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδότησε το πρόγραμμα LagoMeal, με στόχο να μετατρέψει τον λαγοκέφαλο από ανεπιθύμητο εισβολέα σε χρήσιμη πρώτη ύλη.
Στο πρόγραμμα συμμετείχαν επιστήμονες, ερευνητικοί φορείς και επιχειρήσεις του κλάδου, οι οποίοι ανέπτυξαν μεθόδους επεξεργασίας του ψαριού ώστε να αξιοποιηθεί με ασφάλεια στην παραγωγή ζωοτροφών για τις ιχθυοκαλλιέργειες.
Ο λαγοκέφαλος συγγενεύει με το γνωστό ιαπωνικό ψάρι φούγκου
Ο επιστημονικός υπεύθυνος του έργου, Δρ. Ι. Νέγκας, εξήγησε ότι ο αποτελεσματικότερος τρόπος αντιμετώπισης ενός εισβολικού είδους είναι να αποκτήσει οικονομική αξία.
«Ο καλύτερος τρόπος για να ελέγξει κανείς μια αναπόφευκτη εισβολή ενός ανεπιθύμητου υδρόβιου πληθυσμού είναι να του προσδώσει αξία. Καθιστώντας τον πολύτιμο, αυξάνεις το κίνητρο – και τις προσπάθειες – για τη συλλογή του», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Πώς εξουδετερώνεται η επικίνδυνη τοξίνη
Το μεγαλύτερο εμπόδιο για την αξιοποίηση του λαγοκέφαλου είναι η ισχυρή νευροτοξίνη που περιέχει, η οποία καθιστά απαγορευτική την κατανάλωσή του.
Οι δοκιμές του προγράμματος έδειξαν ότι μέσω ειδικής θερμικής επεξεργασίας η τοξίνη μπορεί να εξουδετερωθεί αποτελεσματικά.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των ερευνών, η επεξεργασία στους 160 βαθμούς Κελσίου μειώνει τη συγκέντρωση της τοξίνης σε ασφαλή επίπεδα, ενώ στους 200 βαθμούς Κελσίου η ουσία εξαλείφεται πλήρως.
Η διαδικασία αυτή επιτρέπει τη μετατροπή του ψαριού σε ιχθυάλευρο υψηλής ποιότητας, κατάλληλο για χρήση στις υδατοκαλλιέργειες.
Εντυπωσιακά αποτελέσματα στις ιχθυοκαλλιέργειες
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν δοκιμές σε ευρωπαϊκό λαβράκι χρησιμοποιώντας ιχθυάλευρο που προερχόταν από λαγοκέφαλο.
Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα θετικά, καθώς διαπιστώθηκε ότι το ψάρι αναπτυσσόταν κανονικά ακόμη και όταν το νέο ιχθυάλευρο αντικαθιστούσε έως και το 30% του συμβατικού σιτηρεσίου.
Η εξέλιξη αυτή ανοίγει τον δρόμο για τη δημιουργία μιας νέας αγοράς, η οποία μπορεί να προσφέρει οικονομικά οφέλη τόσο στους αλιείς όσο και στις επιχειρήσεις ιχθυοκαλλιέργειας.
Η επένδυση που μπορεί να αλλάξει τον κλάδο
Το επιχειρηματικό σχέδιο του LagoMeal προβλέπει τη δημιουργία μονάδας επεξεργασίας με δυνατότητα διαχείρισης περίπου 1.500 τόνων λαγοκέφαλων ετησίως.
Η παραγωγή εκτιμάται ότι θα φτάνει τους 250 τόνους ιχθυάλευρου και περίπου 100 τόνους ιχθυελαίου κάθε χρόνο.
Οι οικονομικές μελέτες του έργου υπολογίζουν ότι μια τέτοια επένδυση θα μπορούσε να αποφέρει ετήσια απόδοση μεταξύ 15% και 25% σε βάθος δεκαετίας, ανάλογα με το ύψος των κινήτρων και των ενισχύσεων που θα δοθούν στους αλιείς.
Διπλό όφελος για θάλασσα και οικονομία
Η αξιοποίηση του λαγοκέφαλου δεν αποτελεί μόνο μια πιθανή επιχειρηματική ευκαιρία. Παράλληλα, μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο για τον περιορισμό των πληθυσμών του είδους στις ελληνικές και μεσογειακές θάλασσες.
Με την ανάπτυξη εμπορικής αλιείας, οι ψαράδες αποκτούν ένα νέο εισόδημα, οι παραγωγοί ιχθυοτροφών μειώνουν το κόστος πρώτων υλών και οι υδατοκαλλιέργειες αποκτούν πρόσβαση σε ένα ποιοτικό προϊόν με σταθερά χαρακτηριστικά.
Έτσι, ένα από τα πιο προβληματικά είδη της Μεσογείου ενδέχεται στο μέλλον να μετατραπεί σε σημαντικό σύμμαχο για την αλιεία και την ελληνική παραγωγή.