Οι αλλαγές στο ελληνικό κληρονομικό δίκαιο βάζουν τέλος στις πολύπλοκες καταστάσεις με τους συγκληρονόμους, δίνοντας πιο καθαρές και πρακτικές λύσεις για συζύγους, παιδιά και συντρόφους.
Τέλος στα «αδελφομοίρια» και το εξ αδιαιρέτου
Έπειτα από σχεδόν οκτώ δεκαετίες, το κληρονομικό δίκαιο στην Ελλάδα αλλάζει ριζικά, με σκοπό να ανταποκριθεί στις σημερινές κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες. Οι νέες ρυθμίσεις στοχεύουν στον περιορισμό της απαξίωσης περιουσιών που παραμένουν αδρανείς, επειδή οι κληρονόμοι είτε αδυνατούν είτε δεν επιθυμούν να τις διαχειριστούν.
Ένας από τους βασικότερους στόχους είναι να καταργηθεί το «εξ αδιαιρέτου» καθεστώς – τα γνωστά «αδελφομοίρια»– που οδηγούν σε στασιμότητα και παρακμή των περιουσιών. Μέχρι σήμερα, αν πολλοί συγκληρονόμοι είχαν δικαιώματα στο ίδιο ακίνητο, αλλά δεν συμφωνούσαν για την αξιοποίησή του, αυτό παρέμενε ανεκμετάλλευτο. Πλέον, ένα άτομο θα μπορεί να αποκτά πλήρως το ακίνητο και οι υπόλοιποι θα αποζημιώνονται – είτε με χρήματα είτε με άλλο περιουσιακό στοιχείο.
Για παράδειγμα, αν ένας γονιός αφήσει ένα ακίνητο στο ένα παιδί, το άλλο δεν θα γίνεται αυτομάτως συγκύριος με βάση τη νόμιμη μοίρα. Αντίθετα, θα λαμβάνει αποζημίωση ίσης αξίας. Σε περίπτωση που δεν υπάρξει συμφωνία, το δικαστήριο θα μπορεί να αποφασίζει για την αποζημίωση και την επίλυση της διαφοράς.
Με αυτόν τον τρόπο, αποφεύγεται ο κατακερματισμός της περιουσίας σε μικρά μερίδια – μια πρακτική που έχει οδηγήσει χιλιάδες ακίνητα σε αχρηστία. Παράλληλα, επαναπροσδιορίζονται και τα ποσοστά που κληρονομούν οι σύζυγοι και τα παιδιά.
Περισσότερα δικαιώματα για τον επιζώντα σύζυγο
Σύμφωνα με τη νέα νομοθεσία, όταν την κληρονομιά μοιράζονται ο επιζών σύζυγος και ένα παιδί, τότε ο σύζυγος θα λαμβάνει το 33% αντί για το προηγούμενο 25%. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, διατηρείται η αναλογία 25% για τον σύζυγο και 75% για τα παιδιά.
Ακόμα πιο σημαντική είναι η θεσμοθέτηση του δικαιώματος παραμονής στην κοινή κατοικία για τον ή τη σύντροφο που μένει πίσω – ακόμα κι αν δεν υπάρχει γάμος ή σύμφωνο συμβίωσης. Ο επιζών σύντροφος θα έχει δικαίωμα να μείνει στο σπίτι για τουλάχιστον τρία χρόνια, εκτός αν υπάρξει διαφορετική συμφωνία με τους κληρονόμους.
Προστασία για άγαμους συντρόφους χωρίς παιδιά
Ένα ακόμη σημαντικό σημείο των αλλαγών αφορά τα ζευγάρια που ζουν μαζί χωρίς να έχουν παντρευτεί ή υπογράψει σύμφωνο συμβίωσης. Αν δεν υπάρχουν παιδιά ή άλλοι συγγενείς, τότε ο σύντροφος που μένει πίσω θα μπορεί να κληρονομήσει όλη την περιουσία. Αυτό αποτρέπει την αυτοδίκαιη μεταβίβασή της στο Δημόσιο, όπως συνέβαινε έως τώρα.
Δυνατότητα πώλησης με δικαίωμα διαμονής
Τέλος, η νέα ρύθμιση δίνει σε έναν ιδιοκτήτη το δικαίωμα να πουλήσει το ακίνητό του όσο είναι ακόμη εν ζωή, να εισπράξει τα χρήματα και να συμφωνήσει να παραμείνει μέσα για όσο ζει. Εναλλακτικά, μπορεί να επιλέξει να συνεχίσει να μένει στο ίδιο σπίτι πληρώνοντας ενοίκιο, αποφεύγοντας έτσι τη μετακόμιση και την αναστάτωση.