Ο Γιάννης Μπέζος μιλά με αφοπλιστική ευθύτητα για τη νέα σειρά «Σούπερ ήρωες», για την αξία της τέχνης που δεν χαϊδεύει αυτιά, για τον γάμο, τη συνύπαρξη, την παιδεία και όσα θεωρεί πραγματικά σημαντικά σε μια εποχή γεμάτη θόρυβο και λαϊκισμό.
Ο Γιάννης Μπέζος είναι από τις περιπτώσεις καλλιτεχνών που δεν χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις. Το όνομά του έχει συνδεθεί εδώ και χρόνια με δουλειές που ξεχωρίζουν, είτε στην τηλεόραση είτε στο θέατρο. Με αφορμή τη νέα κωμική σειρά του ΑΝΤ1, «Σούπερ ήρωες», που προβάλλεται από Δευτέρα έως Τετάρτη στις 8:00 το βράδυ, ανοίγει μια κουβέντα που δεν μένει μόνο στη μυθοπλασία. Με τον γνωστό αιχμηρό και καθαρό λόγο του, ο αγαπημένος ηθοποιός και σκηνοθέτης μιλά για τους ανθρώπους της καθημερινότητας, για τις σχέσεις που γίνονται φυλακή, αλλά και για την ανάγκη να στεκόμαστε όρθιοι ως πολίτες, μακριά από τον λαϊκισμό και τις ευκολίες της οθόνης.
Η νέα σειρά και οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας
Μιλήστε μας για τη νέα κωμική σειρά «Σούπερ ήρωες» που προβάλλεται στον ΑΝΤ1.
Πρόκειται για μια καθαρά ελληνική σειρά, με επίκεντρο ανθρώπους που δουλεύουν σε ένα σούπερ μάρκετ στα όρια των Εξαρχείων. Από τη διεύθυνση και την ιδιοκτησία, που την εκπροσωπώ εγώ, μέχρι τους υπαλλήλους σε κάθε θέση, όλοι αποτελούν κομμάτι αυτής της ιστορίας. Ο πυρήνας της σειράς είναι κωμικός, όμως δεν σταματά εκεί. Αγγίζει ζητήματα που σχετίζονται με την καθημερινότητα των εργαζομένων, των πελατών, αλλά και των συγγενών και φίλων που μπαίνουν στη ζωή τους. Ο στόχος είναι να φανεί όσο πιο αληθινά γίνεται η καθημερινότητά τους, όσο το επιτρέπει η τηλεόραση, πάντα μέσα από το χιούμορ. Τα επεισόδια έχουν αυτονομία σε ό,τι αφορά τους πελάτες που αλλάζουν, αλλά παράλληλα παρακολουθούμε και την πορεία των βασικών προσώπων που εργάζονται εκεί. Στη σειρά υπάρχουν δέκα χαρακτήρες με ίσο βάρος και παρουσία, δεν στηρίζεται δηλαδή σε έναν μόνο κεντρικό ήρωα.
Εχετε σούπερ ήρωες στη ζωή σας;
Δεν είμαι άνθρωπος που θαυμάζει εύκολα και χωρίς δεύτερη σκέψη. Ο τίτλος της σειράς είναι πολύ εύστοχος, γιατί πραγματικοί ήρωες είναι οι άνθρωποι της καθημερινότητας, εκείνοι που παλεύουν με αξιοπρέπεια, με το κεφάλι ψηλά και το βλέμμα μπροστά. Για να υπάρχουν ως πολίτες και όχι ως υπήκοοι. Είναι οι άνθρωποι που δεν κινούνται με την κομπίνα και τη λαμογιά, φαινόμενα που δυστυχώς εξακολουθούν να υπάρχουν. Αυτοί είναι οι αληθινοί ήρωες και όχι όσοι φωνάζουν συνθήματα, μιλούν ασταμάτητα και κρατούν σημαίες. Ήρωες είναι όσοι προσπαθούν να ζήσουν με αξιοπρέπεια: εκείνοι που περιμένουν στη στάση ή στο μετρό, που κάνουν οικονομία για να μπορέσουν να βγουν ένα Σαββατοκύριακο και να νιώσουν άνθρωποι. Αυτοί που πασχίζουν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους και να ζήσουν με θάρρος και τόλμη, μακριά από τον βούρκο και την ανοησία. Αυτό είναι σήμερα ηρωισμός. Πρέπει να μάθουμε στα παιδιά μας να μη ζουν με θυμό, να σκέφτονται, να αναλύουν και να μη γίνονται εύκολα υποχείρια στις ανοησίες των άλλων. Ο λαϊκισμός και η βλακεία έχουν μια περίεργη γοητεία, λειτουργούν σαν δόλωμα. Χρειάζεται άσκηση για να μην «τσιμπάμε» τόσο εύκολα. Και αυτό, φυσικά, είναι θέμα παιδείας. Είναι από τα πιο σοβαρά προβλήματα που έχουμε.
Τι τον τράβηξε στη συγκεκριμένη κωμωδία
Εχετε κάνει πολλά και διαφορετικά πράγματα στην τηλεόραση. Τι σας έκανε κλικ σε αυτή τη σειρά;
Είχαμε καιρό να δούμε κωμωδία στην τηλεόραση, γιατί το είδος είχε κάπως απομακρυνθεί από το μέσο τα τελευταία χρόνια. Νομίζω πως αυτό συνέβη επειδή η κωμωδία απαιτεί μεγαλύτερη τόλμη. Εκεί χρειάζεται να ειπωθούν πράγματα που ίσως ενοχλήσουν. Ο λόγος στην κωμωδία είναι πιο κοφτερός, πιο καυστικός, γελοιοποιεί καταστάσεις και τις φωτίζει διαφορετικά. Αυτό θέλει θάρρος. Εκείνο που με κέρδισε στη συγκεκριμένη σειρά είναι όλα όσα κρύβουν οι ήρωες. Είναι μια κωμωδία καταστάσεων και όχι μια αλυσίδα από αστεία στη σειρά απλώς για να γελάσουμε. Υπάρχει συνοχή και ουσιαστικός λόγος ύπαρξης. Κάθε πρόσωπο κουβαλά τα δικά του προβλήματα και αυτά χρειάζεται να φανούν τόσο από την αστεία όσο και από τη σοβαρή τους πλευρά. Πιστεύω πως η σειρά το καταφέρνει. Αυτό με κέντρισε περισσότερο, γιατί συχνά τα θέματα που μοιάζουν απλά αποδεικνύονται στην πράξη τα πιο σύνθετα και δύσκολα.
Στον τίτλο συναντάμε το «σούπερ»: σούπερ τιμές, σούπερ προσφορές, σούπερ απελπισμένοι άνθρωποι. Αυτοί οι άνθρωποι ζορίζονται στο οκτάωρό τους;
Ακριβώς έτσι είναι. Και δεν είναι μόνο το οκτάωρο, αλλά και ο τρόπος που δουλεύουν, η επαφή με τους πελάτες, οι δυσκολίες με την ιεραρχία και τα αφεντικά. Μαζί με αυτά έρχονται και τα προβλήματα του σπιτιού. Ο καθένας κουβαλάει στη δουλειά όσα ζει στην καθημερινότητά του. Το γνωστό κλισέ ότι «αφήνουμε τα προβλήματα έξω από τη δουλειά» στην πράξη δεν είναι καθόλου εύκολο. Όταν όμως όλο αυτό το δεις μέσα από έναν παραμορφωτικό, αστείο φακό, αποκτά ενδιαφέρον και ο θεατής βρίσκει σημεία ταύτισης.
Υποδύεστε τον Βασίλη Μεταξά. Είστε το «μεγάλο αφεντικό» της αγοράς;
Είναι μια ιδιαίτερη περσόνα, ένας άνθρωπος που υποτίθεται πως είναι αυστηρός, αλλά αγαπά πολύ τους υπαλλήλους του. Είναι λίγο εκτός εποχής, λίγο «αλλού», δεν τα πηγαίνει καλά με την τεχνολογία. Το βασικό του γνώρισμα είναι ότι δεν μπορεί να υπάρξει έξω από τον χώρο του σούπερ μάρκετ. Γι’ αυτό και αντιμετωπίζει την επιχείρηση σαν οικογενειακή υπόθεση. Η δουλειά έχει μεγαλώσει, αλλά εκείνος μένει πιστός σε πιο παλιομοδίτικες αρχές. Ο γιος του, από την άλλη, είναι μια ακραία περίπτωση. Έρχεται έχοντας σπουδάσει μάρκετινγκ για να αναλάβει ένα κατάστημα που δεν έχει καμία σχέση με αυτά που έχει μάθει. Οι άνθρωποι εκεί είναι διαφορετικοί, έχουν άλλη νοοτροπία, που δεν χωρά στις θεωρίες του. Εκείνος εκφράζεται με «μισές λέξεις», με όρους που οι άλλοι δεν καταλαβαίνουν, κι έτσι ξεκινά ένα γαϊτανάκι από παρεξηγήσεις και αστείες καταστάσεις. Προσπαθούμε να φερθούμε με τρόπους που δεν μας ταιριάζουν και αυτό ακριβώς φανερώνει την έλλειψη επικοινωνίας, που εδώ και χρόνια είναι χαρακτηριστικό της εποχής μας. Από τη μία υπάρχει η επιμονή του πατέρα που έχει μείνει πίσω και από την άλλη ο γιος που θεωρεί πως έχει πάει πολύ μπροστά. Φτάνουν να συμπεριφέρονται λες και διοικούν πολυκατάστημα στη Νέα Υόρκη και κάνουν γυμναστική, ενώ στην πραγματικότητα βρίσκονται σε ένα σούπερ μάρκετ στα Εξάρχεια. Και μόνο αυτό είναι από μόνο του κωμικό και αναγνωρίσιμο.
Η καθημερινότητα, η ακρίβεια και όσα κουβαλά ο κόσμος
Εσείς κάνετε τα ψώνια σας στο σούπερ μάρκετ;
Πηγαίνω, αλλά μέσα σε λογικά πλαίσια.
Ο κόσμος που σας συναντά τι σας λέει;
Δεν μου λέει κάτι ιδιαίτερο, ούτε ασχολείται κανείς. Πηγαίνω, ψωνίζω, πληρώνω και φεύγω. Συνήθως προτιμώ να πηγαίνω πολύ νωρίς το πρωί, γιατί με βολεύει. Το σούπερ μάρκετ είναι ένας χώρος οικείος, αλλά ταυτόχρονα και κάπως «φοβιστικός», με την έννοια ότι ποτέ δεν ξέρεις τι θα αντικρίσεις στο ταμείο. Η ακρίβεια υπάρχει, ασφαλώς, και αυτό λειτουργεί αποτρεπτικά. Εγώ προσωπικά έχω μια σχέση «τόσο-όσο» με το σούπερ μάρκετ και αγοράζω μόνο όσα είναι απολύτως απαραίτητα.
Ακριβαίνουν συνεχώς τα αγαθά και έχει καταντήσει λίγο περίεργη η σχέση που έχει το σούπερ μάρκετ με το πορτοφόλι μας.
Το ένα φέρνει το άλλο: η ενέργεια, η ακρίβεια, οι πόλεμοι. Και θα κάνω εδώ μια παρένθεση. Υπάρχει ένας κίνδυνος, να συνηθίσουμε όλα αυτά και να πάψουμε να τα φοβόμαστε.
Μέσα σε μια τόσο δυσοίωνη πραγματικότητα δεν ακούμε κάτι καλό. Πώς καταφέρνετε να διατηρείτε την προσωπική σας ισορροπία;
Δεν υπήρξε ποτέ μέρα στον πλανήτη χωρίς κάποιον πόλεμο. Απλώς, μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου δεν είχαμε πόλεμο στη δική μας γειτονιά και νομίσαμε ίσως ότι αυτό είναι ο κανόνας. Οι πόλεμοι όμως δεν σταμάτησαν ποτέ. Το Μεσανατολικό, για παράδειγμα, είναι ένα πολύ σοβαρό ζήτημα και είναι δίπλα μας. Απλώς, επειδή αφορά λαούς με διαφορετικές πολιτισμικές αξίες και άλλο αξιακό πλαίσιο, δεν μας αγγίζει το ίδιο έντονα. Οι πόλεμοι είναι καθημερινό φαινόμενο, είτε σε μικρότερη είτε σε μεγαλύτερη κλίμακα, όπως συμβαίνει και σήμερα. Κι εδώ είναι ο κίνδυνος που λέω: αντί να μας απασχολεί η ουσία, αρχίζουμε να το συνηθίζουμε και αυτό είναι πολύ κακό. Πρέπει να είμαστε πιο υπεύθυνοι όταν επιλέγουμε ποιοι θα βρίσκονται πάνω από το κεφάλι μας για να μας κυβερνούν. Αν δει κανείς την Ιστορία, θα καταλάβει ότι όλες οι χώρες είχαν αυτοκρατορικές φιλοδοξίες και ούτε εμείς αποτελούμε εξαίρεση. Είναι η γοητεία της δύναμης. Όταν κάποιος έχει δύναμη, έστω και προσωρινά, αυτή συχνά ασκεί μεγαλύτερη έλξη στους ανθρώπους από την ίδια την ελευθερία. Πολλές φορές προτιμάμε να ζεσταθούμε στη φωλιά του ισχυρού και όχι του δημοκράτη, αν θέλετε να το πω έτσι. Αυτό είναι μεγάλο πρόβλημα της δυτικής κοινωνίας. Και είναι ολέθριο, γιατί ο πολιτισμός και ο τρόπος ζωής μας έχουν θεμελιωθεί πάνω σε δημοκρατικές αξίες. Όταν αυτές αρχίζουν να υποχωρούν, κλυδωνίζεται όλο το οικοδόμημα και η εξέλιξη δεν φαίνεται καθόλου αισιόδοξη. Δεν μιλάμε συχνά για το μέλλον και αυτό είναι από τα μεγάλα προβλήματα της εποχής μας, γιατί ο ρυθμός του κόσμου έχει αλλάξει. Η τεχνολογία, η ενημέρωση, η ψευτοενημέρωση και η προπαγάνδα, που πάντα υπήρχε αλλά τώρα διανύει περίοδο μεγάλης έντασης, δημιουργούν σοβαρές στρεβλώσεις. Η Ευρώπη, που ήταν ο πυρήνας του φιλελευθερισμού, της δημοκρατίας και του δικαίου, δείχνει πλέον να κλονίζεται.
Η ενημέρωση, η τεχνητή νοημοσύνη και η δυσπιστία στα social media
Πώς επιλέγετε να ενημερώνεστε; Χρησιμοποιείτε το ChatGPT ή την τεχνητή νοημοσύνη;
Δεν χρησιμοποιώ τίποτα από αυτά. Ακόμα διαβάζω εφημερίδες ή ακούω ραδιόφωνο. Αντί για την τεχνητή νοημοσύνη, προτιμώ τη φυσική νοημοσύνη, της έχω μεγαλύτερη εμπιστοσύνη, έστω κι αν τελευταία βρίσκεται σε ύφεση. Δεν τα θέλω αυτά. Είναι ανθρώπινες κατασκευές που δημιουργήθηκαν για να μας εξυπηρετούν και όχι για να ορίζουν τη ζωή μας από το πρωί μέχρι το βράδυ. Όσο για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, για μένα δεν αποτελούν χώρο ενημέρωσης, γιατί εκεί ο καθένας μπορεί να λέει ό,τι θέλει ανώνυμα, χωρίς πρόσωπο και χωρίς υπόσταση. Άρα αυτές οι γνώμες δεν έχουν πραγματικό βάρος. Πολλοί προσπαθούν να αποκτήσουν κύρος και σημασία μέσα από αυτά τα μέσα, αλλά συχνά καταλήγουν απλώς να γίνονται γελοίοι, χωρίς να το αντιλαμβάνονται εκείνη τη στιγμή. Τα social media λειτουργούν περισσότερο εκτονωτικά και λιγότερο ενημερωτικά.
Το θέατρο, ο Τσέχωφ και όσα λέει ο γάμος για τους ανθρώπους
Φέτος, σας συναντάμε σε τρία θεατρικά.
Ναι, σκηνοθετώ δύο παραστάσεις. Η μία είναι ο «Αμερικανικός βούβαλος» του Ντέιβιντ Μάμετ στο θέατρο «Σημείο», με τον Γιώργο Νινιό και τον Σταύρο Τσουμάνη, μια παράσταση που θα συνεχιστεί και την επόμενη σεζόν. Η δεύτερη σκηνοθεσία μου είναι για το έργο «Η γυναίκα που μαγείρεψε τον άντρα της» στο θέατρο Βεάκη. Παράλληλα, έχουμε και την παράσταση «Οι βλαβερές συνέπειες του γάμου», βασισμένη στον Αντόν Τσέχωφ, στο θέατρο «Άνεσις».
Στην παράσταση «Οι βλαβερές συνέπειες του γάμου – Γελώντας με τον Τσέχωφ» στο θέατρο «Ανεσις», πραγματεύεστε τα του γάμου. Πώς αντιμετωπίζει το κοινό αυτή τη συνθήκη;
Αυτά τα μονόπρακτα του Τσέχωφ είναι αριστουργηματικά και συνδέονται νοηματικά μεταξύ τους, γιατί ασχολούνται με τις διαπροσωπικές σχέσεις μέσα στον γάμο. Ο Τσέχωφ βλέπει τις ανθρώπινες σχέσεις από την κωμική τους όψη. Τα πρόσωπα είναι δραματικά, αλλά στα μάτια μας μοιάζουν αστεία. Ήταν ένας μοναδικός συγγραφέας και αυτά τα κείμενα μάς θυμίζουν κάτι από εμάς τους ίδιους ή από ανθρώπους γύρω μας.
Ο γάμος έχει τελικά βλαβερές συνέπειες;
Φυσικά και έχει. Ο γάμος είναι μια επικύρωση, μια επίσημη νομική πράξη, συχνά και με μια «άνωθεν» ευλογία. Οι «βλαβερές συνέπειες» φωτίζουν τις δυσκολίες της συνύπαρξης. Είναι μεγάλο στοίχημα να συνυπάρχεις, να μοιράζεσαι τον χρόνο σου και κυρίως τον τρόπο που ζεις από το πρωί μέχρι το βράδυ. Η αγάπη από μόνη της δεν αρκεί, χρειάζονται πολλά περισσότερα. Το μεγάλο ζητούμενο είναι το πώς ανακαλύπτεις τον άλλον κάθε μέρα. Χρειάζεται προσπάθεια για να φτάσεις σε αυτό που κρύβει ο άνθρωπος δίπλα σου και όχι μόνο σε αυτό που δείχνει διαρκώς. Αν το πετύχεις, η ζωή αποκτά γοητεία. Αν όχι, γίνεται βαρετή και πολλές φορές ανυπόφορη.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε πως τα ζευγάρια χωρίζουν πολύ σύντομα…
Μπορεί απλώς να μην ταιριάζουν. Δεν θεωρώ κακό να χωρίσουν. Θεωρώ όμως αδιανόητο να ζεις μόνιμα υπό την ομηρία του άλλου, υποδυόμενος τον ευτυχισμένο. Το ιδανικό θα ήταν να μπορούν οι άνθρωποι να συνυπάρχουν, αλλά αυτό θέλει προσπάθεια και ωριμότητα. Χρειάζεται επίσης να βοηθά και ο περίγυρος. Οφείλουμε να είμαστε σε εγρήγορση και να μην εφησυχάζουμε.
Η κοινή πορεία με τη Ναταλία Τσαλίκη και οι σχέσεις που αντέχουν
Μετράτε 41 χρόνια κοινής πορείας με τη Ναταλία Τσαλίκη. Εχετε περάσει από… 40 κύματα μέσα σε αυτές τις τέσσερις δεκαετίες. Ποιο συστατικό λειτουργεί σαν κόλλα μεταξύ σας;
Αναταράξεις θα υπάρχουν πάντα, γιατί οι ελεύθεροι άνθρωποι συνήθως διαφωνούν. Αλλά και η διαφωνία πρέπει να έχει μια ποιότητα. Αυτό, άλλωστε, είναι και το μεγάλο πρόβλημα της πολιτικής μας ζωής. Όταν διαφωνείς ουσιαστικά και καταφέρνεις το σπουδαίο πράγμα να ακούς την άλλη πλευρά, και αυτό γίνεται και από τις δύο πλευρές, τότε το αποτέλεσμα είναι καλό.
Επικοινωνείτε με τη νέα γενιά;
Βεβαίως και επικοινωνώ, αλλά θεωρώ πως οι άνθρωποι της δικής μου γενιάς δεν πρέπει να πέφτουν στη λογική του «γινόμαστε κι εμείς νέοι». Αυτά είναι γελοία πράγματα. Οφείλουμε να στεκόμαστε στη θέση μας και να αφήνουμε τους νεότερους να «κλέβουν» πράγματα από εμάς ή να παραδειγματίζονται, χωρίς να λαϊκίζουμε παριστάνοντας τους μοντέρνους. Οι νέοι έχουν ανάγκη από σημεία αναφοράς και από ορισμένες σταθερές. Και αυτό είναι κάτι που σήμερα τους λείπει.
Η αγάπη για το τραγούδι και οι γενναίοι άνθρωποι που ξεχωρίζει
Εκτός από το θέατρο, μεγάλη αγάπη έχετε και στο τραγούδι, το οποίο υπηρετείτε με χαρά, όποτε σας δοθεί η ευκαιρία. Ετοιμάζετε κάτι νέο;
Με ενδιαφέρει η μελοποιημένη ποίηση και ορισμένα τραγούδια από τον κινηματογράφο και το θέατρο, των οποίων συχνά αγνοούμε την προέλευση. Ίσως του χρόνου επιχειρήσω κάτι που θα αφορά τους μεγάλους μας ποιητές, τους οποίους πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν όσο θα έπρεπε. Τα κάνω αυτά πρωτίστως επειδή μου αρέσουν, αλλά και για να έρθουν οι νεότεροι σε επαφή με αυτόν τον πλούτο, που με έναν τρόπο τον κρύβουμε, λες και φοβόμαστε πως θα μας τον πάρουν ή λες και η ποίηση απαγορεύεται. Ενώ θα έπρεπε να είμαστε διαρκώς σε επαφή με τους ποιητές και όχι με τους κομπιναδόρους που βρίσκονται από το πρωί μέχρι το βράδυ στις τηλεοράσεις και λένε σαχλαμάρες. Πρέπει να ερχόμαστε πιο κοντά σε ανθρώπους που μας πηγαίνουν μπροστά, που μας ανοίγουν ορίζοντα και μέλλον, και που έχουν αξιοπρέπεια, τόλμη και γενναιότητα.
Εχετε συνεργαστεί με τον οικουμενικό Μίκη Θεοδωράκη. Τι κρατάτε από αυτές τις στιγμές;
Αφήστε στην άκρη το μουσικό τους έργο. Αυτό που έκανε τη διαφορά, και το είχαν τόσο ο Θεοδωράκης όσο και ο Χατζιδάκις, είναι κάτι που σπανίζει: ήταν άνθρωποι γενναίοι. Δεν φοβούνταν να μιλήσουν.
Στην Κορίνα Μανταγάρη – Πηγή: Realnews