Ο σπουδαίος Κρητικός μουσικός Γιάννης Ξυλούρης, γνωστός και ως Ψαρογιάννης, πέθανε σε ηλικία 83 ετών, αφήνοντας πίσω του τεράστια παρακαταθήκη στην παραδοσιακή και έντεχνη μουσική.
Απόγονος μουσικής οικογένειας
Ο Γιάννης Ξυλούρης γεννήθηκε το 1943 στα Ανώγεια Μυλοποτάμου στο Ρέθυμνο και ανήκε στη σπουδαία οικογένεια των Ξυλούρηδων, που έχει προσφέρει επί δεκαετίες στον μουσικό πολιτισμό της Κρήτης και της Ελλάδας. Ήταν εγγονός του Καραμουζαντώνη, της εμβληματικής μορφής της λύρας, και αδερφός του Νίκου Ξυλούρη και του Ψαραντώνη.
Από νεαρή ηλικία ακολούθησε τον δρόμο της μουσικής, συνεχίζοντας την παράδοση της οικογένειας και τιμώντας το μουσικό της αποτύπωμα. Το παρατσούκλι «Ψαρογιάννης» τού αποδόθηκε για να ξεχωρίζει ανάμεσα στα πολλά μέλη της καλλιτεχνικής οικογένειας.
Μια πορεία βαθιά ριζωμένη στην παράδοση
Κατανοώντας σε βάθος τη μουσική παράδοση του τόπου του, ο Ξυλούρης ανέδειξε το ταλέντο και το καλλιτεχνικό του ένστικτο με τρόπο μοναδικό. Είχε την ικανότητα να συνθέτει μουσική με φυσικότητα, την ίδια με την οποία τραγουδούσε μαντινάδες ή συμμετείχε σε παραδοσιακούς χορούς.
«Ο Γιάννης πατά σταθερά στην παράδοση, αλλά προσπαθεί να αξιοποιήσει και τις αρετές της έντεχνης μουσικής προκειμένου να συγκροτήσει και να τοποθετήσει σε στέρεες βάσεις την πρότασή του».
Οι συνθέσεις του στηρίχθηκαν σε ένα βαθύ σεβασμό για την κρητική μουσική, αλλά και σε μια διάθεση να την εξελίξει με σύγχρονα στοιχεία. Με το λαούτο του άφησε ανεξίτηλο στίγμα, κυρίως μέσα από την πλούσια δισκογραφία του και τις ζωντανές εμφανίσεις του στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Συνεργασίες με σπουδαίους μουσικούς
Ο Γιάννης Ξυλούρης συνεργάστηκε με κορυφαίες προσωπικότητες της ελληνικής μουσικής. Πέρα από τα αδέρφια του, Νίκο και Αντώνη Ξυλούρη, σημαντική υπήρξε η σχέση του με τον Κώστα Μουντάκη, κυρίως κατά τη δεκαετία του 1960. Η συνεργασία αυτή έθεσε τα θεμέλια για μια μακρά πορεία στη δισκογραφία, καθιερώνοντάς τον ως τον πιο ηχογραφημένο λαγουτιέρη της εποχής του.
Παράλληλα, συνέπραξε με καλλιτέχνες όπως ο Βασίλης Σκουλάς, συμβάλλοντας στην ανάδειξη της παραδοσιακής μουσικής σε ευρύτερα ακροατήρια. Ο κατάλογος των συνεργασιών του περιλαμβάνει επίσης μουσικά σχήματα από την Ήπειρο, τα νησιά του Αιγαίου, τη Μικρά Ασία, καθώς και διακεκριμένους Έλληνες συνθέτες που καθόρισαν το σύγχρονο ελληνικό τραγούδι.
Μοναδική τεχνική στο λαούτο
Ο Ξυλούρης ξεχώρισε ως λαουτιέρης, τόσο για τη δεξιοτεχνία του όσο και για το προσωπικό του ύφος. Εξέλιξε την τεχνική του σε τέτοιο βαθμό που θεωρείται πρωτοπόρος στο είδος. Οι ερμηνείες του χαρακτηρίζονται από ακρίβεια, εκφραστικότητα και συναισθηματικό βάθος, και αποτυπώνονται σε δεκάδες δίσκους με τη σφραγίδα της τελειότητας.
Έμπνευση για τις νεότερες γενιές
Ο Ψαρογιάννης δεν ήταν μόνο ένας συνεχιστής της κρητικής παράδοσης, αλλά και δημιουργός που την ανανέωσε. Πολλοί νέοι μουσικοί τον αναγνωρίζουν ως πρότυπο, χάρη στις πρωτότυπες συνθέσεις του και τη βαθιά καλλιτεχνική του αντίληψη. Κατάφερε να συνδέσει το παρελθόν με το παρόν, δίνοντας νέα πνοή σε μια μουσική που συνεχίζει να ζει και να εμπνέει.
Όπως αναφέρει και το [patris.gr](https://www.patris.gr/kriti/thlipsi-kai-sigkinisi-stin-kriti-pethane-o-giannis-xilouris-psarogiannis/), η Κρήτη θρηνεί έναν σπουδαίο καλλιτέχνη, αλλά και έναν άνθρωπο που υπηρέτησε με αφοσίωση την παράδοση και την τέχνη.