Θλίψη προκάλεσε η είδηση της κοίμησης του Πατριάρχη Γεωργίας Ηλία Β’, μιας εμβληματικής μορφής που σημάδεψε βαθιά την ιστορία της χώρας και της Ορθοδοξίας.
Ο Καθολικός-Πατριάρχης πάσης Γεωργίας, Ηλίας Β’, εκοιμήθη το απόγευμα της Τρίτης σε ηλικία 93 ετών, έπειτα από σοβαρά προβλήματα υγείας που ξεκίνησαν με αιμορραγία στο στομάχι.
Ο Πατριάρχης είχε μεταφερθεί εσπευσμένα τα ξημερώματα στο Ιατρικό Κέντρο Καυκάσου, όπου νοσηλεύτηκε σε κρίσιμη κατάσταση.
Η εξόδιος ακολουθία αναμένεται να τελεστεί την Τετάρτη στον Καθεδρικό Ναό της Αγίας Τριάδας στην Τιφλίδα.
Ο Ηλίας Β’ είχε εκλεγεί Καθολικός-Πατριάρχης πάσης Γεωργίας στις 23 Δεκεμβρίου 1977, ξεκινώντας μια μακρά και καθοριστική πορεία για την Εκκλησία και το έθνος.
Οι τελευταίες ώρες και η επιδείνωση της υγείας του
Σύμφωνα με τον υπουργό Υγείας της Γεωργίας, Μιχαήλ Σαρτζβελάτζε, η κατάσταση του Πατριάρχη επιδεινώθηκε ραγδαία το βράδυ.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά: «Στις 9:00 μ.μ., άρχισε η επιδείνωση των ζωτικών του λειτουργιών. Όλα ξεκίνησαν με αιμορραγία στο στομάχι, αλλά μετά από αυτό, όταν πραγματοποιήθηκαν οι διαδικασίες, ακολούθησε νεφρική, πνευμονική και καρδιακή ανεπάρκεια».
Παρά τις προσπάθειες των γιατρών και τα επείγοντα μέτρα που ελήφθησαν, η κατάσταση δεν κατέστη δυνατό να αναστραφεί. Τα ζωτικά όργανα σταδιακά κατέρρευσαν, οδηγώντας στην κοίμησή του.
Ποιος ήταν ο Πατριάρχης Ηλίας Β’
Ο Ηλίας Β’ (κατά κόσμον Ηρακλής Γκεοργκίεβιτς Γκουντουσαούρι-Σιολασβίλι) υπήρξε μια μορφή άρρηκτα δεμένη με τη σύγχρονη ιστορία της Γεωργίας.
Για σχεδόν πέντε δεκαετίες, δεν ήταν μόνο ο επικεφαλής της Γεωργιανής Ορθόδοξης Εκκλησίας, αλλά και πνευματικός οδηγός του λαού. Το κύρος του αναγνωριζόταν ευρέως – από πιστούς και πολιτικούς μέχρι και εκπροσώπους άλλων θρησκειών.
Η διακονία του ξεκίνησε σε μια δύσκολη περίοδο, στα τελευταία χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης, και εξελίχθηκε σε στήριγμα πίστης και ταυτότητας για τη χώρα.
Από το Βλαδικαυκάζ στον πατριαρχικό θρόνο
Γεννήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 1933 στην πόλη Ορτζονικίτζε, το σημερινό Βλαδικαυκάζ, μέσα σε μια βαθιά θρησκευόμενη γεωργιανή οικογένεια.
Κατά τη βάπτισή του έλαβε το όνομα Ηράκλειος, προς τιμήν του βασιλιά της Γεωργίας Ηράκλειου Β’. Από μικρός μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον πίστης, όπου η οικογένειά του προστάτευε διωκόμενους ιερείς και συνέβαλε ενεργά στην ανέγερση ναού.
Στη συνέχεια μετέβη στη Μόσχα, όπου φοίτησε στο Θεολογικό Σεμινάριο και αργότερα στην Ακαδημία. Το 1957 εκάρη μοναχός, λαμβάνοντας το όνομα Ηλίας προς τιμήν του Προφήτη Ηλία.
Ο γέροντας Ζηνόβιος (Μαζούγκα), που τέλεσε την κουρά, είχε μάλιστα προφητεύσει την μελλοντική του πορεία ως Πατριάρχη.
Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του και την απόκτηση διδακτορικού στη Θεολογία, επέστρεψε στη Γεωργία, όπου υπηρέτησε αρχικά στο Μπατούμι και το 1963 χειροτονήθηκε επίσκοπος.
Στις 23 Δεκεμβρίου 1977, εξελέγη Καθολικός-Πατριάρχης πάσης Γεωργίας, ανοίγοντας μια νέα εποχή για την Εκκλησία.
Η αναγέννηση της εκκλησίας μέσα σε δύσκολες εποχές
Όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του, στη Γεωργία λειτουργούσαν μόλις περίπου 50 ναοί. Το αθεϊστικό καθεστώς της εποχής είχε περιορίσει σημαντικά τον ρόλο της θρησκείας.
Με την επιμονή και το όραμά του, η εικόνα αυτή άλλαξε ριζικά. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2020, οι ενεργοί ναοί πλησίασαν τους χίλιους.
Ιδρύθηκαν θεολογικές σχολές και ακαδημίες, ενώ αναβίωσε συνολικά η εκκλησιαστική εκπαίδευση. Παράλληλα, η ανέγερση του Καθεδρικού Ναού της Αγίας Τριάδας (Tsminda Sameba) στην Τιφλίδα αποτέλεσε σύμβολο της πνευματικής αναγέννησης.
Τα κηρύγματά του, απλά και προσιτά, έφεραν κοντά πλήθος πιστών. Κατάφερε να φέρει την Εκκλησία πιο κοντά στον λαό, ακόμη και σε δύσκολες εποχές.
Η φωνή της ειρήνης σε περιόδους κρίσης
Η πατριαρχία του συνέπεσε με ιδιαίτερα ταραγμένες περιόδους για τη Γεωργία, όπως η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, οι εμφύλιες συγκρούσεις και οι εντάσεις στην Αμπχαζία και τη Νότια Οσετία.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η φωνή του αποτέλεσε σταθερό σημείο αναφοράς για ειρήνη και ενότητα.
Συχνά λειτουργούσε ως μεσολαβητής ανάμεσα σε πολιτικές δυνάμεις, αποτρέποντας συγκρούσεις. Παράλληλα, οργάνωνε λιτανείες και προσευχές, καλώντας τον λαό σε ενότητα.
Αξιοσημείωτο είναι ότι πάντα αναφερόταν στους αντιπάλους ως «αδέρφια», αποφεύγοντας κάθε λόγο διχασμού.
Η αγάπη του για τον άνθρωπο και οι πρωτοβουλίες του
Ο Ηλίας Β’ ξεχώρισε και για τις πρωτοβουλίες που έφεραν την Εκκλησία πιο κοντά στην καθημερινότητα των ανθρώπων.
Καθιέρωσε την παράδοση όπου οικογένειες μπορούσαν να φιλοξενούν για μία εβδομάδα θαυματουργές εικόνες στα σπίτια τους, μετατρέποντας το σπίτι σε χώρο προσευχής και συνάντησης.
Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη στήριξη των αδύναμων. Ίδρυσε συσσίτια που εξυπηρετούσαν καθημερινά εκατοντάδες ανθρώπους, ενώ δημιούργησε καταφύγια για ορφανά και άστεγους.
Η ανθρώπινη πλευρά του ήταν έντονη: όταν συναντούσε μητέρες που είχαν χάσει τα παιδιά τους, συμμεριζόταν τον πόνο τους και τις παρηγορούσε, λέγοντας ότι τα παιδιά τους ζουν ως «πολίτες της Ουράνιας Γεωργίας».
Η συμβολή του σε σύμβολα και στη διεθνή σκηνή
Λιγότερο γνωστό είναι ότι συνέβαλε στον σχεδιασμό της σύγχρονης σημαίας της Γεωργίας με τους πέντε σταυρούς, καθώς και της εκκλησιαστικής σημαίας με τον σταυρό της Αγίας Νίνο.
Η προσφορά του αναγνωρίστηκε και διεθνώς. Διετέλεσε πρόεδρος του Παγκόσμιου Συμβουλίου Εκκλησιών από το 1978 έως το 1983, ενώ είχε ενεργό ρόλο στον διαθρησκευτικό διάλογο.
Διπλωμάτες από πολλές χώρες αναγνώριζαν τη συμβολή του στη σταθερότητα και τη συνεργασία μεταξύ λαών. Χαρακτηριστικά, είχε επισημανθεί ότι συνέβαλε στην ενίσχυση της μακρόχρονης σχέσης μεταξύ Γεωργιανών και Εβραίων.
Μια προσωπικότητα που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα
Ο Ηλίας Β’ δεν ήταν μόνο εκκλησιαστικός ηγέτης, αλλά και δημιουργός. Έγραψε εκκλησιαστική μουσική και ασχολήθηκε με την αγιογραφία.
Η προσωπικότητά του συνδύαζε αυστηρότητα και καλοσύνη. Συχνά τόνιζε ότι η χαρά γεννιέται μέσα από την αγάπη και προέτρεπε τους ανθρώπους να αποφεύγουν τις εντάσεις και τους έντονους λόγους μέσα στην οικογένεια.
Για εκατομμύρια πιστούς, θα μείνει στη μνήμη ως πνευματικός πατέρας, καθοδηγητής και στήριγμα σε δύσκολες εποχές.