Ένα από τα πιο σοκαριστικά εγκλήματα στην ελληνική ιστορία σημειώθηκε το 1957 στη Μάνη, όταν μέσα σε 15 λεπτά ένας νεαρός άντρας εκτέλεσε πέντε συγγενείς του, υποστηρίζοντας πως ήθελε να «ξεπλύνει την τιμή» της οικογένειας.
Η ομολογία του δράστη μετά τη σύλληψη
«Τους σκότωσα γιατί ήταν και οι πέντε αμαρτωλοί. Ήθελα να αυτοκτονήσω αλλά δεν είχα άλλη σφαίρα»! Αυτή ήταν η πρώτη δήλωση του 28χρονου Νίκου Κ. στους χωροφύλακες, όταν τον συνέλαβαν ύστερα από ενέδρα στον Ταΰγετο. Είχε προηγηθεί η εν ψυχρώ δολοφονία του πατέρα του, του θείου του και των τριών αδερφών του, τις οποίες κατηγόρησε ότι «κάλυπταν τη ντροπή» της οικογένειας. Παρά τις αναφορές για έγκλημα τιμής, στη δίκη ακούστηκαν και οικονομικά κίνητρα.
Οι εφημερίδες της εποχής χαρακτήρισαν το περιστατικό ως «πενταπλό έγκλημα στο χωριό Σκαμνίτσα, δίχως προηγούμενο στα εγκληματολογικά χρονικά της Ελλάδας». Το φονικό σημειώθηκε τον Απρίλιο του 1957, σε χωριό κοντά στο Γύθειο. Ο δράστης χρησιμοποίησε το ίδιο περίστροφο για να σκοτώσει τον πατέρα του Γιάννη, τον 65χρονο θείο του Βρασίδα και τις τρεις αδερφές του: Σταυρούλα (33 ετών), Αργυρώ (26 ετών) και Γεωργία (24 ετών).
Οι κάτοικοι της περιοχής μιλούν ακόμα για την υπόθεση, με άλλους να αναφέρονται σε έγκλημα τιμής και άλλους να τονίζουν οικονομικά κίνητρα. Ο ίδιος ο Νίκος Κ. είχε αναφέρει για τον θείο του: «Ήταν τοκογλύφος. Με τα δολάρια που έφερε από την Αμερική, δάνειζε και έγδερνε τον κόσμο. Το ίδιο έκανε και σε εμένα».
Η σφαγή μέσα σε λίγα λεπτά
Το πρωί της τραγωδίας, ο δράστης πήγε στο μαντρί της οικογένειας. «Μόλις επλησίασα, άκουσα να χαχανίζουν. Μόλις με είδε ο Βρασίδας, με εχαιρέτησε σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Δεν κρατήθηκα. Τραβώ το πιστόλι μου και του αδειάζω δύο σφαίρες. Με το ίδιο όπλο σκότωσα τον πατέρα μου και τις δύο αδελφές μου, την Αργυρώ και τη Γεωργία. Η Σταυρούλα είχε μείνει στο σπίτι να μαγειρεύει. Γύρισα όμως αμέσως και την ξάπλωσα κι εκείνη νεκρή με δύο σφαίρες. Έτσι ξέπλυνα όλες τις βρωμιές της οικογένειας».
Λίγες ώρες μετά το φονικό, οι χωροφύλακες τον συνέλαβαν στην πλαγιά του Ταΰγετου.
Κακοποιήσεις και μαρτυρίες αιμομιξίας
Καθώς περνούσαν οι μέρες, ξεκίνησαν να αποκαλύπτονται σκοτεινές πτυχές της οικογένειας. Σύμφωνα με μαρτυρίες αλλά και όσα ειπώθηκαν στο δικαστήριο ένα χρόνο μετά, ο πατέρας και ο θείος κακοποιούσαν σεξουαλικά τις δύο μεγαλύτερες αδερφές. Η κακοποίηση φέρεται να ξεκίνησε από την Κατοχή, με την κατάσταση να χειροτερεύει μετά την επιστροφή του θείου από την Αμερική.
Ο πατέρας φέρεται να είχε σεξουαλική επαφή και με τις τρεις κόρες, ενώ υπάρχουν πληροφορίες ότι είχε αφήσει έγκυο τη μία. Ο θείος, φέρνοντας μαζί του χρήματα από την Αμερική, κατάφερε να επιβάλει την εξουσία του στην οικογένεια, ενώ εξαγόραζε την ανοχή του πατέρα. Η μητέρα, όταν έμαθε τα όσα συνέβαιναν, δεν είχε τη δύναμη να αντιδράσει.
Άρνηση ταφής και συμπάθεια για τον δράστη
Όταν μαθεύτηκαν οι λεπτομέρειες της υπόθεσης, οι συγχωριανοί αρνήθηκαν να θάψουν τα πέντε θύματα, αγανακτισμένοι από το σκάνδαλο. «Αρνούνται να τα ενταφιάσουν, αγανακτισμένοι από το πρωτοφανές σκάνδαλο» ανέφεραν τα ρεπορτάζ.
Αντίθετα, πολλοί στάθηκαν στο πλευρό του δράστη. Λιμενεργάτες από τα Χανιά ζήτησαν άδεια για τη διενέργεια εράνου υπέρ της οικογένειάς του, αφού ήταν παντρεμένος με παιδιά. Η άδεια απορρίφθηκε, καθώς θεωρήθηκε αρμοδιότητα της κοινωνικής πρόνοιας. Ωστόσο, η ενέργεια αυτή αποκαλύπτει την έκταση της συμπάθειας που είχε προκαλέσει το έγκλημα.
Η δίκη και το ζήτημα των οικονομικών διαφορών
Η δίκη του Νίκου Κ. ξεκίνησε στην Κόρινθο το 1958. «Άπαντες επιδοκιμάζουν τας πράξεις του κατηγορούμενου» έγραψαν τότε οι εφημερίδες. Πολλοί συγχωριανοί, ακόμη και συγγενείς των θυμάτων, στάθηκαν στο πλευρό του. Έκαναν λόγο για ένα καθήκον που «έπρεπε να γίνει».
Κατά τη διάρκεια της δίκης, προέκυψαν και οικονομικά κίνητρα. Ο θείος είχε δανείσει χρήματα στον δράστη και του ζητούσε πίσω τα ποσά. Λίγες ημέρες πριν από το έγκλημα, είχαν έρθει σε σφοδρή σύγκρουση. Μάρτυρας κατηγορίας ανέφερε πως «πιστεύω ότι η αιτία των εγκλημάτων ήταν μάλλον οικονομικοί λόγοι».
Ο δάσκαλος του χωριού περιέγραψε τον θείο ως «τύπο παλικαρά» που οπλοφορούσε, ενώ άλλος μάρτυρας τόνισε: «Οι Μανιάτες επικροτούν τας πράξεις του κατηγορούμενου, ο οποίος εξετέλεσεν ένα θλιβερόν καθήκον».
Η ποινή για το πενταπλό φονικό
Στο δικαστήριο, ο κατηγορούμενος επέμεινε: «Μόνο λόγοι τιμής με ανάγκασαν να διαπράξω το στυγερό έγκλημα». Ο εισαγγελέας στην αγόρευσή του μίλησε για «δυσώσμους αναθυμιάσεις της οικογένειας» και πρότεινε ισόβια. Οι συνήγοροί του ζήτησαν να του αναγνωριστεί σύγχυση, με έναν από αυτούς να υποστηρίζει ότι «η καταδίκη θα αντέβαινε προς τα ήθη και τα έθιμα της πατρίδας», αναφερόμενος στις αποκαλύψεις περί αιμομιξίας.
Στις 20 Μαρτίου 1958 το δικαστήριο ανακοίνωσε την ποινή: «Ένοχος ανθρωποκτονίας εκ προθέσεως με ελαφρυντικό τη μέτρια σύγχυση». Ο Νίκος Κ. καταδικάστηκε σε 10 χρόνια για κάθε δολοφονία, τα οποία με τις συγχωνεύσεις έγιναν συνολικά 18 χρόνια. Μαζί με τις κατηγορίες για οπλοφορία και οπλοχρησία, η τελική ποινή ήταν 21 χρόνια κάθειρξη και 10ετής στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων.
Το φονικό που φαινομενικά διήρκεσε 15 λεπτά, στην ουσία είχε ρίζες βαθιά θαμμένες για πολλά χρόνια μέσα στην οικογένεια και στα ήθη της εποχής, αποκαλύπτοντας μια σκληρή πλευρά της ελληνικής επαρχίας μετά τον πόλεμο.
* Πηγές: Εφημερίδες Μακεδονία (1957-1958), Βήμα, Ελευθερία, προσωπικές μαρτυρίες κατοίκων.