Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει η τοποθέτηση ενός νέου γλυπτού στην προβλήτα του Λαυρίου, με το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας να χαρακτηρίζει τη χωροθέτησή του «ιδιαίτερα άστοχη» και να ζητά από τη Δημοτική Αρχή να επανεξετάσει την απόφασή της.
Το ΕΕΤΕ απέστειλε επιστολή προς τον Δήμο Λαυρεωτικής, θέτοντας ζητήματα τόσο για τη διαδικασία ανάθεσης του έργου όσο και για την απόσταση που χωρίζει το νέο γλυπτό από το ιστορικό «Μνημείο της Γυναίκας της Μακρονήσου».
Μόλις 40 μέτρα από το «Μνημείο της Γυναίκας της Μακρονήσου»
Σύμφωνα με όσα επισημαίνει το Επιμελητήριο, το νέο έργο τοποθετήθηκε σε απόσταση περίπου 40 μέτρων από το γλυπτό του Μιχάλη Κάσση, το οποίο βρίσκεται στην προβλήτα του Λαυρίου από το 1989.
Το «Μνημείο της Γυναίκας της Μακρονήσου» αποτελεί ένα έργο άμεσα συνδεδεμένο με την ιστορία της περιοχής και τη μνήμη των ανθρώπων που βασανίστηκαν στη Μακρόνησο. Με την πάροδο των χρόνων έχει εξελιχθεί σε χαρακτηριστικό τοπόσημο του Λαυρίου.
Η βασική ένσταση του ΕΕΤΕ αφορά τη γειτνίαση και τον κοινό προσανατολισμό των δύο έργων. Όπως αναφέρει, οι δύο γυναικείες μορφές εμφανίζονται να έχουν στραμμένο το βλέμμα τους προς τη Μακρόνησο, γεγονός που εκτιμάται ότι δημιουργεί συμβολική και οπτική σύγχυση.
«Ο προσανατολισμός των δύο γυναικείων μορφών και η κοινή κατεύθυνση του βλέμματος, ατενίζοντας τη Μακρόνησο, υποβαθμίζει συμβολικά και οπτικά το Μνημείο της Γυναίκας, χωρίς να προσθέτει σημασία στο νέο γλυπτό. Η συμπαράταξη αυτή, ηθελημένη ή μη αλλοιώνει τους συμβολισμούς που το Μνημείο εμπεριέχει και αντανακλά, και δημιουργεί σύγχυση για τις προθέσεις εξωραϊσμού του χώρου.
Πρόκειται για μία ιδιαίτερα άστοχη κίνηση που δικαιολογημένα έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις ειδικά όταν γίνεται μέσα στα πλαίσια της ανάπλασης της περιοχής του Λαυρίου με έμφαση στη διαφύλαξη της ιστορικής ταυτότητας της περιοχής», αναφέρεται στην επιστολή.
Ζητά αλλαγή στη χωροθέτηση του γλυπτού
Το Επιμελητήριο καλεί τη Δημοτική Αρχή και τον δήμαρχο Λαυρεωτικής, Δημήτριο Λουκά, να αναθεωρήσουν τη θέση στην οποία τοποθετήθηκε το γλυπτό.
Όπως υποστηρίζει, η συγκεκριμένη επιλογή περιορίζει την ιστορική και συμβολική βαρύτητα του «Μνημείου της Γυναίκας της Μακρονήσου», ενώ παράλληλα δεν ανταποκρίνεται στα κριτήρια που θα πρέπει να διέπουν την εγκατάσταση έργων τέχνης στον δημόσιο χώρο.
Το ΕΕΤΕ ζητά επίσης να πραγματοποιηθεί συνάντηση με τον δήμαρχο και εκπροσώπους τοπικών και άλλων φορέων, μεταξύ των οποίων η ΠΕΚΑΜ, το Εργατικό Κέντρο Λαυρίου και οι δημοτικές παρατάξεις.
Στόχος της συνάντησης, όπως αναφέρεται, είναι να παρουσιαστεί η διαδικασία που ακολουθήθηκε και να εξεταστούν λύσεις για την άμεση και ομαλή τροποποίηση της υπάρχουσας κατάστασης.
Ολόκληρη η επιστολή του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας
Η επιστολή του ΕΕΤΕ προς τον Δήμο Λαυρεωτικής αναφέρει:
«Η πρόσφατη τοποθέτηση γλυπτού στην προβλήτα του Λαυρίου με ευθύνη του Δήμου Λαυρεωτικής έχει προκαλέσει, εύλογα, αντιδράσεις όχι μόνο στους δημότες αλλά και στους φορείς που συνδέονται άμεσα με την καλλιτεχνική αξιοποίηση του δημόσιου χώρου, τους δημιουργούς που έχουν την πρώτη ευθύνη για την παραγωγή καλλιτεχνικού έργου σε αυτό, αλλά και όσους μάχονται για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. Ειδικά σε έναν τόπο που είναι άρρηκτα δεμένος με την Μακρόνησο, ενός τόπου μαρτυρίου και συνεχούς δοκιμασίας της ανθρώπινης αντοχής και αξιοπρέπειας αλλά και ενός συμβόλου αντίστασης, αλύγιστης στάσης ζωής.
Δυστυχώς πληροφορηθήκαμε, όχι από τον Δήμο ως όφειλε, για την τοποθέτηση του παραπάνω γλυπτού και έχουμε να επισημάνουμε τα εξής:
- Στην ανάθεση του έργου αυτού δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία για τοποθέτηση έργων σε δημόσιο χώρο μέσω δημόσιου καλλιτεχνικού διαγωνισμού (βασικό αίτημα του κλάδου των καλλιτεχνών και του ΕΕΤΕ) που διασφαλίζει διαφάνεια και αποτελεί γνώμονα υψηλής αισθητικής αρτιότητας του τελικού έργου.
- Το γλυπτό τοποθετήθηκε σε απόσταση μόλις σαράντα μέτρων από το χαρακτηριστικό γλυπτό του Μιχάλη Κάσση Μνημείο της Γυναίκας της Μακρονήσου που βρίσκεται στην προβλήτα του Λαυρίου από το 1989 και είναι δεμένο με την ιστορία του τόπου, την ιστορική μνήμη και δημιούργησε ένα τοπόσημο.
Ο προσανατολισμός των δύο γυναικείων μορφών και η κοινή κατεύθυνση του βλέμματος, ατενίζοντας την Μακρόνησο, υποβαθμίζει συμβολικά και οπτικά το Μνημείο της Γυναίκας, χωρίς να προσθέτει σημασία στο νέο γλυπτό. Η συμπαράταξη αυτή, ηθελημένη ή μη αλλοιώνει τους συμβολισμούς που το Μνημείο εμπεριέχει και αντανακλά, και δημιουργεί σύγχυση για τις προθέσεις εξωραϊσμού του χώρου.
Πρόκειται για μία ιδιαίτερα άστοχη κίνηση που δικαιολογημένα έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις ειδικά όταν γίνεται μέσα στα πλαίσια της ανάπλασης της περιοχής του Λαυρίου με έμφαση στη διαφύλαξη της ιστορικής ταυτότητας της περιοχής.
Η τοποθέτηση ενός έργου τέχνης στον δημόσιο χώρο δεν αποτελεί μια απλή αισθητική ή διακοσμητική παρέμβαση. Απαιτεί καλλιτεχνικό σχεδιασμό, θεσμική διαφάνεια, σεβασμό στο υφιστάμενο πολιτιστικό και ιστορικό τοπίο και, ιδίως όταν πρόκειται για χώρο με ιδιαίτερο ιστορικό φορτίο, προσεκτική αξιολόγηση της συνύπαρξης του νέου έργου με τα ήδη υπάρχοντα μνημεία και έργα τέχνης.
Ως ΕΕΤΕ ζητάμε από τη Δημοτική Αρχή και το Δήμαρχο Λαυρεωτικής κ. Δημήτριο Λουκά να αναθεωρήσουν τη χωροθέτηση του τοποθετημένου γλυπτού, ως ατυχή, καθώς υπονομεύει την ιστορική βαρύτητα του Μνημείου της Γυναίκας της Μακρονήσου, προσβάλλει την ιστορική μνήμη του χώρου και παράλληλα παρακάμπτει τα κριτήρια που οφείλουν να διέπουν την τοποθέτηση δημόσιων έργων τέχνης.
Παράλληλα θα θέλαμε να οριστεί μία συνάντηση με τον Δήμαρχο κ. Λουκά με τη συμμετοχή τοπικών και άλλων φορέων (ΕΕΤΕ, ΠΕΚΑΜ, Εργατικό Κέντρο Λαυρίου, Δημοτικές Παρατάξεις κλπ.) ώστε να ενημερωθούμε για τη διαδικασία που ακολουθήθηκε καθώς και να προταθούν λύσεις για την όσο το δυνατό ομαλή και άμεση τροποποίηση των πεπραγμένων με ευθύνη του Δήμου».