Η ιστορία του μικρού Τζαννή Πολυκανδριώτη αποτελεί μία από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές που άφησε πίσω του ο φονικός σεισμός της Αθήνας το 1999. Ο δεκάχρονος τότε βρέθηκε θαμμένος κάτω από τα ερείπια για σχεδόν ένα εικοσιτετράωρο, όμως κατάφερε να επιζήσει χάρη στην αυτοθυσία του πατέρα του.
Με αφορμή τον σημερινό σεισμό στη Θεσπρωτία, πολλοί θυμούνται ξανά εκείνη τη δραματική ημέρα της 7ης Σεπτεμβρίου 1999, όταν η Αθήνα βίωσε μία από τις πιο σκοτεινές στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της.
Η σημερινή ημέρα σηματοδοτεί μια βαριά επέτειο για την πρωτεύουσα, καθώς έχουν περάσει 26 χρόνια από τον φονικό σεισμό του Σεπτεμβρίου του 1999. Πρόκειται για τον λεγόμενο σεισμό της Πάρνηθας, ο οποίος με μέγεθος 5,9 Ρίχτερ ήταν ο πιο θανατηφόρος των τελευταίων πενήντα ετών στην Ελλάδα. Άφησε πίσω του 143 νεκρούς και καταστροφές που εκτιμήθηκαν σε περίπου 3 δισεκατομμύρια ευρώ.
Το απόγευμα της Τρίτης, 7 Σεπτεμβρίου, στη συμβολή των οδών Τατοΐου και Κω στη Μεταμόρφωση, εκεί όπου μέχρι τότε στεκόταν μια τετραώροφη πολυκατοικία, το τοπίο είχε μετατραπεί σε βουνό από χαλάσματα. Μέσα σε αυτά, διασώστες της ΕΜΑΚ έδιναν μάχη με τον χρόνο για να εντοπίσουν επιζώντες.
Λίγο πριν από την καταστροφή, ο 10χρονος Τζαννής Πολυκανδριώτης βρισκόταν στην κουζίνα του σπιτιού του, χωρίς να φαντάζεται τι επρόκειτο να συμβεί. Ο πατέρας του, Παναγιώτης, μαζί με τις δύο αδελφές του – την 12χρονη Κωνσταντίνα και τη μικρή Ειρήνη, μόλις 6 ετών – παρακολουθούσαν τηλεόραση στο δωμάτιο των γονιών τους, ενώ η μητέρα τους, Χρυστάλλα, βρισκόταν στη δουλειά.
Ο σεισμός των 5,9 Ρίχτερ που χτύπησε την Αθήνα εκείνο το απόγευμα προκάλεσε τεράστιες καταστροφές. Το πιο τραγικό όμως ήταν ότι στοίχισε τη ζωή σε 145 ανθρώπους.
Η αυτοθυσία του Παναγιώτη Πολυκανδριώτη
Ανάμεσα στα θύματα ήταν και ο Παναγιώτης Πολυκανδριώτης, 64 ετών, ένας άνθρωπος με σημαντική πορεία στον ελληνικό αθλητισμό. Υπήρξε πρώην πυγμάχος του Εθνικού Γυμναστικού Συλλόγου, κατακτώντας έξι φορές τον τίτλο του πρωταθλητή Ελλάδας (1956, 1958, 1959, 1960, 1961, 1963), ενώ το 1960 αναδείχθηκε και Βαλκανιονίκης στην κατηγορία βαρέων βαρών.
Την ίδια χρονιά, κατά την κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας του συλλόγου, τιμήθηκε με τον Χρυσό Σταυρό για τις μεγάλες αθλητικές του επιτυχίες.
Ο πυγμάχος Παναγιώτης Πολυκανδριώτης θυσιάστηκε για τα παιδιά του
Τα παιδιά κατάφεραν να σωθούν από την κόλαση των ερειπίων επειδή ο πατέρας τους στάθηκε μπροστά τους την πιο κρίσιμη στιγμή. Χρησιμοποίησε το ίδιο του το σώμα σαν ασπίδα για να τα προστατεύσει από τα συντρίμμια που κατέρρεαν.
Ο μικρός Τζαννής έμεινε παγιδευμένος κάτω από τα χαλάσματα για σχεδόν 24 ώρες, μέχρι να καταφέρουν οι διασώστες να τον απεγκλωβίσουν.
Οι μαρτυρίες όσων συμμετείχαν στην επιχείρηση διάσωσης είναι συγκλονιστικές. Ο πύραρχος Γιώργος Γιωργάκος είχε περιγράψει αργότερα τη στιγμή λέγοντας: «Μου έσφιγγε το χέρι για να καταλάβω ότι είναι ζωντανός. Προσπαθούσα να δώσω θάρρος στη μητέρα και στα παιδιά. Τους έλεγα ‘σε λίγο τελειώνουμε’».
Στον σεισμό του ’99, ο Τζανής έμεινε 24 ώρες στα χαλάσματα
Οι δραματικές στιγμές κάτω από τα χαλάσματα
Οι φωνές των παιδιών που ακούγονταν μέσα από τα ερείπια συγκλόνιζαν τους διασώστες. Ο μικρός Τζαννής μάλιστα αρνιόταν να δεχτεί βοήθεια από τους γιατρούς αν δεν του έλεγαν τι είχε συμβεί στον πατέρα του.
Την ίδια στιγμή, ένας ακόμη ηλικιωμένος που είχε εγκλωβιστεί στα συντρίμμια της ίδιας πολυκατοικίας φώναζε στους διασώστες να βγάλουν πρώτα τα παιδιά. Ρωτούσε συνεχώς για την τύχη τους και τελικά θυσίασε κι εκείνος τη ζωή του, καθώς λίγο αργότερα υπέκυψε και ανασύρθηκε νεκρός.
Τα τρία παιδιά απεγκλωβίστηκαν περίπου 18 ώρες μετά την κατάρρευση της πολυκατοικίας. Τα δύο κορίτσια ήταν καλά στην υγεία τους, ενώ ο Τζαννής είχε τραυματιστεί σοβαρά και έχασε το κάτω μέρος του δεξιού του ποδιού.
Παρόλα αυτά, τα παιδιά έμειναν ζωντανά χάρη στον πατέρα τους. Ο Παναγιώτης Πολυκανδριώτης υπέστη έμφραγμα κατά τη διάρκεια της προσπάθειας να τα προστατεύσει και πέθανε αφού πρώτα βεβαιώθηκε ότι οι διασώστες είχαν φτάσει.
Φωτογραφία από τη διάσωση του Τζανή σε εφημερίδα της εποχής
«Την ώρα που έπεφτε το σπίτι μας, εγώ κοιτούσα τον πατέρα μου στα μάτια»
«Η μητέρα μου έλειπε στη δουλειά, ο πατέρας μου και οι αδερφές μου έβλεπαν τηλεόραση στο δωμάτιο των γονιών μου. Ώσπου, ξαφνικά αρχίζει το ισχυρό μπουμπουνητό κι εγώ τρέχω να τους βρω, φωνάζαμε όλοι μαζί έντρομοι. Την ώρα που έπεφτε το σπίτι μας, εγώ κοιτούσα τον πατέρα μου στα μάτια.
Ως παλαίμαχος πυγμάχος, ψηλός και γεροδεμένος όπως ήταν, επιχείρησε να μας αγκαλιάσει και τους τρεις μας, για να μη μας πλακώσουν τα ντουβάρια. Αυτός μας έσωσε, πρόλαβα να δω ότι ο τοίχος που ήταν να πέσει επάνω μας, έπεσε σ΄ αυτόν.
Εγώ κάπως πιάστηκα από το κρεβάτι για λίγα δευτερόλεπτα ακούω το ‘μπαμ-μπαμ-μπαμ’ κι άλλους παρόμοιους βρόντους. Μετά μόνο σκοτάδι. Είχε πέσει, όμως, το καλοριφέρ πάνω στις πατούσες μου, οι φέτες του μου έκαναν τη ζημιά στα πέλματα, και στα δυο μου πόδια.
Εννοείται, βέβαια, πως το πλέον επώδυνο ήταν πως έχασα τόσο μικρός τον πατέρα μου, η ιδέα ότι από δέκα χρονών δεν ξαναλέω τη λέξη «πατέρα», δήλωσε χρόνια αργότερα στα «Νέα» ο Τζαννής.
Ο μικρός έμεινε τέσσερις μήνες στο νοσοκομείο και χρειάστηκε τεχνητά μέλη για να μπορέσει να περπατήσει ξανά. Παρά τις δυσκολίες, όμως, στάθηκε όρθιος και συνέχισε τη ζωή του.
Μετά από χρόνια σε λυόμενες κατοικίες, η οικογένεια – η μητέρα του και οι δύο αδελφές του – κατάφερε το 2003 να μετακομίσει σε νέο ιδιόκτητο σπίτι.
Ο Τζαννής Πολυκανδριώτης, που το 2004 συμμετείχε ως λαμπαδηδρόμος στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας, έχει σήμερα δημιουργήσει τη δική του οικογένεια και είναι πατέρας μιας κόρης, της Λυδίας.
Ο Τζαννής Πολυκανδριώτης σήμερα
Η τραγική μνήμη του σεισμού της Πάρνηθας
Η 7η Σεπτεμβρίου 1999 έμεινε χαραγμένη ως μια από τις πιο τραγικές ημέρες για την Αθήνα και ολόκληρη την Ελλάδα. Δεκάδες οικογένειες έχασαν αγαπημένους ανθρώπους, εκατοντάδες βυθίστηκαν στο πένθος και χιλιάδες πολίτες έμειναν χωρίς σπίτι.
Ανάμεσα στους ανθρώπους που χάθηκαν ήταν και ένας ακόμη νεαρός αθλητής, ο 16χρονος Θωμάς Σπυράκος, δύο φορές πρωταθλητής Παίδων στην πάλη. Ο άτυχος έφηβος ανασύρθηκε νεκρός από τα ερείπια από τον ίδιο του τον θείο, τον προπονητή του και μέλος της ΕΜΑΚ, Νίκο Αποστόλου.
Χρόνια αργότερα, ο δήμος Μεταμόρφωσης τίμησε τη μνήμη του Παναγιώτη Πολυκανδριώτη τοποθετώντας την προτομή του σε σημείο κοντά στο σημείο όπου βρισκόταν το σπίτι της οικογένειας. Παράλληλα, ο τοπικός πυγμαχικός σύλλογος πήρε το όνομά του, ως ελάχιστο φόρο τιμής στον άνθρωπο που θυσιάστηκε για να σωθούν τα παιδιά του.